آزمایش سدیم (Na)

بدن  برای عملکرد صحیح به مقداری سدیم (Na)نیاز دارد. سدیم (Na) به عملکرد اعصاب و ماهیچه ها کمک می کند. همچنین به حفظ تعادل مناسب مایعات در بدن کمک می کند. کلیه های شما میزان سدیم را در بدن شما کنترل می کنند. اگر مقدار زیادی از آن وجود داشته باشد و کلیه های شما نتوانند آن را از بین ببرند، سدیم در خون انباشته می شود. این می تواند منجر به فشار خون بالا شود. فشار خون بالا می تواند منجر به سایر مشکلات سلامتی شود.

آنچه در ادامه می‌خوانید:

چرا  آزمایش سدیم (Na) درخواست می شود؟

  • برای تعیین اینکه آیا سطح سدیم شما در محدوده طبیعی است یا خیر
  • به عنوان بخشی از پانل الکترولیت یا پانل متابولیک برای کمک به تشخیص و تعیین علت عدم تعادل الکترولیت
  •  برای کمک به مانیتور درمان بیماری هایی که می توانند باعث ایجاد سطوح غیر طبیعی سدیم در بدن شوند
  • ارزیابی تعادل اسید و باز، تعادل آب، مسمومیت با آب و کم آبی

چه زمانی آزمایش سدیم (Na) بایستی انجام شود؟

  • هنگامی که یک معاینه بهداشتی معمولی دارید
  • هنگامی که دچار کم آبی، مشکلات فشار خون، تجمع مایعات اضافی (ادم)، یا علائم غیر اختصاصی هستید

نمونه مورد نیاز برای آزمایش سدیم (Na):

  • ظرف/لوله: لوله با درب قرمز یا زرد(ترجیحا همراه با ژل جداکننده)/ ظرف ادرار/ ظرف ادرار 24 ساعته
  • نوع نمونه: سرم/ ادرار
  • حجم نمونه: 0/5 میلی لیتر سرم/ 4 میلی لیتر ادرار
  • سرم لیپمیک باید اولتراسانتریفیوژ شود
ظروف و لوله های نمونه گیری برای آزمایش اسید اوریک
ظروف و لوله های نمونه گیری برایآزمایش سدیم (Na)

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد

شرایط-نگهداری-دمایی-نمونه-برای-آزمایش-سدیم-(Na)شرایط-قبول-یا-رد-نمونه-آزمایش-سدیم-(Na)نگهدارنده-های-ادرار-24-ساعته-برای-آزمایش-سدیم-(Na)

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد

نگهداری-و-ذخیره-سازی-نمونه-ها

ذخیره سازی نمونه های آزمایشگاهی

نوشته شده توسط: دکتر فرزاد باباخانی
ذخیره سازی نمونه های آزمایشگاهی یکی از مطالب بسیار با اهمیت در حوژه آزمایشگاه است. زیرا هنگام اندازه گیری غلظت ...

آمادگی قبل از انجام آزمایش سدیم (Na):

  • به آمادگی خاصی نیاز ندارد
  • اولین نمونه را دور بیندازید و تمام نمونه های دیگر را به مدت 24 ساعت جمع آوری کنید.
  • آخرین نمونه را به ظرف اضافه کنید.
  • در طول جمع آوری، نمونه ها را در یخچال نگهداری کنید.
  • مصرف نمک سدیم در رژیم غذایی باعث افزایش سطح سدیم می شود.

نام روش انجام آزمایش سدیم (Na)

پتانسیومتری، الکترود غیر مستقیم یون انتخابی

شرح روش:

الکترود روی انتخابی (ISE) (پتانسیومتری غیر مستقیم). ماژول ISE اندازه گیری غیرمستقیم نیروی الکتروموتور (EMF) را انجام می دهد. ماژول ISE تفاوت EMF بین یک الکترود انتخابی یونی و یک الکترود مرجع را اندازه گیری می کند. EMF الکترود انتخابی یون به غلظت یون نمونه بستگی دارد. EMF الکترود مرجع ثابت است. یک مدار محاسبه الکترونیکی EMF نمونه را به غلظت یون نمونه تبدیل می کند.

الکترود انتخابی یون (ISE)
الکترود انتخابی یون (ISE)

چه چیزی در آزمایش سدیم (Na) مورد بررسی قرار می گیرد؟

سدیم (Na) کاتیون خارج سلولی اولیه است. سدیم (Na) تقریباً نیمی از اسمولالیته پلاسما را بر عهده دارد و بنابراین نقش اصلی را در حفظ توزیع طبیعی آب و فشار اسمزی در محفظه مایع خارج سلولی ایفا می کند. مقدار سدیم در بدن بازتابی از تعادل بین مصرف و خروجی سدیم است.

پمپ سدیم پتاسیم
پمپ سدیم پتاسیم

سدیم (Na) یک الکترولیت است که در تمام مایعات بدن وجود دارد و برای عملکرد طبیعی بدن از جمله عملکرد اعصاب و عضله حیاتی است. این آزمایش سطح سدیم خون و/یا ادرار را اندازه گیری می کند.

عملکردهای سدیم (Na):

  • سدیم جزء اصلی اسمولالیته خارج سلولی است. تقریباً نیمی از اسمولالیته پلاسما است.
  • بنابراین وظیفه اصلی سدیم حفظ فشار اسمزی و تعادل اسید و باز است.
  • سدیم همچنین به انتقال تکانه های عصبی کمک می کند.
  • سدیم با پتاسیم و کلسیم برای حفظ تحریک پذیری عصبی عضلانی برای هدایت تکانه های عصبی کار می کند.
  • عصبی عضلانی، سدیم از طریق بی کربنات سدیم و فسفات سدیم به تعادل اسید و باز کمک می کند.
  • سدیم در واکنش های شیمیایی سلولی و انتقال غشایی شرکت می کند.
نقش سدیم در بدن
نقش سدیم در بدن

الکترولیت ها مواد معدنی هستند که حامل بار هستند و در مایعات بدن شما وجود دارند. سدیم و سایر الکترولیت ها مانند پتاسیم، کلرید و بی کربنات (یا CO2 کل) به عملکرد طبیعی سلول ها کمک می کنند و به تنظیم میزان مایعات در بدن کمک می کنند. در حالی که سدیم در تمام مایعات بدن وجود دارد، در بالاترین غلظت در خون و در مایع خارج از سلول های بدن یافت می شود. این سدیم خارج سلولی و همچنین تمام آب بدن توسط کلیه ها تنظیم می شود.

پاتوفیزیولوژی سدیم (Na):

  •  سدیم (Na) کاتیون اصلی مایع خارج سلولی است. تأثیر عمده ای بر اسمولالیته پلاسما دارد.
  •  سدیم (Na) توسط هورمون ضد ادرار (ADH) و گیرنده های تشنگی تنظیم می شود تا حجم پلاسما و اسمولالیته را حفظ کند.
  • آلدوسترون باعث بازجذب لوله ای سدیم می شود.
  • تغییرات سدیم سرم به جای تعادل سدیم منعکس کننده تغییرات تعادل آب است.
  •  سدیم (Na) یک کاتیون بسیار مهم از نظر کمی و به دلیل تأثیر آن بر خنثی الکتریکی است.
  • بدن بالغ به طور متوسط 80 گرم سدیم دارد.
  • 35 گرم در مایع خارج سلولی وجود دارد.
  • هر فرد به طور متوسط روزانه 3 گرم سدیم به اشکال نمکی مانند کلرید، سولفات یا سایر نمک ها مصرف می کند.
  • همچنین به همان میزان 3 گرم در روز دفع کنید.
  • نیاز غذایی به سدیم 90 تا 250 مگا اکی والان در روز است
  • رژیم غذایی معمولی روزانه حاوی 8 تا 15 گرم نمک طعام است که به طور کامل در دستگاه گوارش جذب می شود.
  •  سدیم (Na) تقریباً 90 درصد شایع ترین کاتیون خون است.
الکترولیت های بدن
الکترولیت های بدن

ما سدیم (Na) را در رژیم غذایی خود از نمک خوراکی (کلرید سدیم یا NaCl) و تا حدودی از بیشتر غذاهایی که می خوریم دریافت می کنیم. اکثر مردم به اندازه کافی سدیم دریافت می کنند. بدن از آنچه نیاز دارد استفاده می کند و کلیه ها بقیه را در ادرار دفع می کنند. بدن سعی می کند سدیم خون را در محدوده بسیار باریکی نگه دارد. این کار را توسط:

  • تولید هورمون هایی که می توانند میزان سدیم دفع شده در ادرار را افزایش دهند (پپتیدهای ناتریورتیک) یا کاهش (آلدوسترون)
  • تولید هورمونی که از تلفات آب جلوگیری می کند (هورمون ضد ادرار، ADH، که گاهی وازوپرسین نامیده می شود)
  • کنترل تشنگی؛ حتی افزایش 1 درصدی سدیم خون فرد را تشنه کرده و باعث می شود که فرد آب بنوشد و سطح سدیم را به حالت عادی برگرداند.

هنگامی که سطح سدیم (Na)  در خون تغییر می کند، محتوای آب در بدن نیز تغییر می کند. این تغییرات می تواند با مایعات بسیار کم (کم آبی) یا با مایع بیش از حد (ادم) همراه باشد که اغلب منجر به تورم در پاها می شود.

نحوه تنظیم سدیم در بدن
نحوه تنظیم سدیم در بدن

هیپوناترمی (سدیم کم) پیامد قابل پیش بینی کاهش دریافت سدیم است، به ویژه آن که با از دست دادن غیرعادی سدیم از دستگاه گوارش (مثلاً استفراغ و اسهال)، کلیه ها یا غدد عرق ایجاد شده باشد. از دست دادن سدم از طریق کلیه ممکن است به دلیل انتخاب استفاده نامناسب از دیورتیک ها ایجاد شود.

کمبود اولیه یا ثانویه آلدوسترون و سایر مینرالوکورتیکوئیدها؛ یا با پلی اوری شدید. در اسیدوز متابولیک شایع است. هیپوناترمی همچنین در سندرم نفروتیک، هیپوپروتئینمی، نارسایی اولیه و ثانویه قشر آدرنال و نارسایی احتقانی قلب رخ می دهد. علائم هیپوناترمی نتیجه تورم مغز است و از ضعف تا تشنج، کما و مرگ متغیر است.

هیپرناترمی (سدیم بالا) اغلب به از دست دادن بیش از حد مایعات بدن عاری از سدیم نسبت داده می شود. هیپرناترمی اغلب با هیپرکلسمی و هیپوکالمی همراه است و در بیماری های کبدی، نارسایی قلبی، حاملگی، سوختگی ها و دیورز اسمزی دیده می شود.

علل دیگر عبارتند از کاهش تولید هورمون ضد ادرار (ADH؛ همچنین به عنوان وازوپرسین شناخته می شود) یا کاهش حساسیت لوله ای به هورمون (به عنوان مثال، دیابت بی مزه)، اشکال نامناسب درمان تزریقی با محلول های نمکی، یا مصرف زیاد نمک بدون دریافت آب متناظر. هیپرناترمی در کم آبی، افزایش ذخیره سدیم کلیوی در هیپرآلدوسترونیسم، سندرم کوشینگ و اسیدوز دیابتی رخ می دهد.

هیپرناترمی شدید ممکن است با انقباض حجم، اسیدوز لاکتیک و افزایش هماتوکریت همراه باشد. علائم هیپرناترمی از تشنگی تا گیجی، تحریک پذیری، تشنج، کما و مرگ متغیر است.

رژیم غذایی معمولی روزانه حاوی 8 تا 15 گرم کلرید سدیم (NaCl) است که تقریباً به طور کامل از دستگاه گوارش جذب می شود. بدن فقط به 1 تا 2 میلی مول در روز نیاز دارد و مقدار اضافی آن توسط کلیه ها که تنظیم کننده نهایی مقدار سدیم (و در نتیجه آب) در بدن هستند دفع می شود. سدیم آزادانه توسط گلومرول ها فیلتر می شود. تقریباً 70 تا 80 درصد از سدیم فیلتر شده به طور فعال در لوله های پروگزیمال با کلرید و آب به صورت غیر فعال و به صورت هم اسمزی و از نظر الکتریکی خنثی جذب می شود.

  • 100% سدیم از طریق گلومرول فیلتر می شود.
  • 70 تا 80 درصد در لوله های پروگزیمال (آب و کلرید) بازجذب می شود.
  • 20 تا 25 درصد در حلقه هنله (با آب و کلرید) دوباره جذب می شود.
  • کلیه ها تنظیم کننده اصلی سدیم در بدن هستند که مازاد آن را دفع می کند.
بازجذب سدیم در کلیه ها
بازجذب سدیم در کلیه ها

20 تا 25 درصد دیگر در حلقه هنله همراه با کلرید و آب بیشتر دوباره جذب می شود. در لوله های انتهایی، برهمکنش هورمون آلدوسترون قشر آدرنال با سیستم های تبادل سدیم-پتاسیم و سدیم-هیدروژن جفت شده به طور مستقیم منجر به بازجذب سدیم و غیرمستقیم کلرید از 5 درصد تا 10درصد باقی مانده از بار فیلتر شده می شود. تنظیم این بخش اخیر از سدیم فیلتر شده است که مقدار سدیم دفع شده در ادرار را تعیین می کند.

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد

الکترولیت

آزمایش الکترولیت ها و شکاف آنیونی (Anion Gap)

نوشته شده توسط: دکتر فرزاد باباخانی
این تست، الکترولیت ها و شکاف آنیونی را اندازه گیری می کند.الکترولیت ها مواد معدنی دارای بار الکتریکی هستند که ...

عوامل مداخله گر در آزمایش سدیم (Na):

  • تروما، جراحی یا شوک اخیر ممکن است باعث افزایش سطح خون شود زیرا خون کلیوی کاهش می یابد. رنین و آنژیوتانسین ترشح آلدوسترون را تحریک می کنند که باعث افزایش جذب کلیوی سدیم می شود.
  • سطوح کاذب کم سدیم ممکن است در خون حاوی سطوح بالای لیپید (هیپرلیپیدمی) یافت شود.
  • داروهایی که ممکن است سطح سدیم سرم را افزایش دهند: آمپی سیلین، استروئیدهای آنابولیک، آنتی بیوتیک ها، کلستیرامین، کلونیدین، کورتیکواستروئیدها، داروهای سرفه، دیورتیک ها (حلقه)، دوکسوروبیسین، محلول های هیپرناترمیک، ایزوسورباید، ملین ها، متیل دوپا، داروهای ضد بارداری خوراکی، پروژسترون، رامیپریل، سیلدنافیل، تتراسایکلین.
  • داروهایی که ممکن است سطح سدیم سرم را کاهش دهند: مهارکننده های ACE، کاربامازپین، کارودیولول، عوامل شیمی درمانی، دیورتیک ها، لیتیوم، نیکاردیپین، NSAID ها، پیموزاید، SSRI ها، سولفونیل اوره ها، تریامترن، والپروئیک اسید، وازوپرسین هالوپریدول، هپارین، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، مایعات داخل وریدی (IV) بدون سدیم.

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد

تداخلات-دارویی

تداخلات دارویی در آزمایش ها | Interference of medicines in laboratory tests

نوشته شده توسط: دکتر فرزاد باباخانی
تداخلات دارویی در آزمایش ها یک مبحث ضروری و جدایی ناپذیر در ارزیابی روش و ابزار است.داروها منابع اصلی تغییر در ...

اهمیت بالینی آزمایش سدیم (Na):

افزایش سطوح (هیپرناترمی)

  • افزایش مصرف سدیم
  • افزایش مصرف رژیم غذایی: اگر سدیم (معمولاً به شکل نمک) به مقدار زیاد و بدون آب آزاد کافی مصرف شود، هیپرناترمی رخ می دهد.
  • سدیم بیش از حد در مایعات وریدی: کلیه طبیعی می تواند حدود 450 تا 500 میلی اکی والان سدیم در روز دفع کند. اگر میزان مصرف سدیم در بیمار بدون تلفات مداوم یا کمبود سدیم از این مقدار بیشتر شود، می توان انتظار داشت که سطح سدیم افزایش یابد.
  • کاهش از دست دادن سدیم
  • سندرم کوشینگ: کورتیکواستروئیدها اثری «شبیه آلدوسترون» دارند.
  • هیپرآلدوسترونیسم: آلدوسترون کلیه ها را برای جذب سدیم در سطح توبول کلیه تحریک می کند.
  • از دست دادن بیش از حد آب آزاد بدن
  • از دست دادن آب در دستگاه گوارش (GI) (بدون آبرسانی مجدد): اگر آب آزاد از دست برود، سدیم باقیمانده غلیظ تر می شود.
  • تعریق بیش از حد: اگرچه عرق مقداری سدیم دارد، اما بیشتر آن آب آزاد است. باعث می شود که سدیم سرم بیشتر متمرکز شود. اگر از دست دادن آب بدون سدیم جایگزین شود، رقت سدیم و هیپوناترمی ممکن است رخ دهد.
  • سوختگی های گسترده: اگر سوختگی گسترده باشد، سرم و مقدار زیادی آب آزاد از طریق زخم های باز از بین می رود. سدیم غلیظ تر می شود. همانطور که مایع جایگزین می شود و بدن از نظر فیزیولوژیکی با تحریک ADH پاسخ می دهد، سدیم می تواند رقیق شود و هیپوناترمی ممکن است رخ دهد.
  • دیابت بی مزه: کمبود ADH و ناتوانی کلیه در پاسخ به ADH باعث تلفات زیاد آب آزاد می شود. سدیم غلیظ می شود.
  • دیورز اسمزی: با دیورز اسمزی ممکن است آب با سرعتی بیش از از دست دادن سدیم از دست برود. در آن شرایط، سطح سدیم در نتیجه غلظت بیشتر افزایش می یابد. با این حال، اگر آب به صورت درمانی ارائه شود، سطح سدیم ممکن است رقیق شود و هیپوناترمی ممکن است رخ دهد.

سطوح کاهش یافته (هیپوناترمی)

  • کاهش مصرف سدیم
  • دریافت رژیم غذایی نامناسب: جذب سدیم روده ای بسیار موثر است. کمبود نمک نادر است.
  • سدیم ناکافی در مایعات IV: اگر درمان جایگزین IV سدیم را در سطحی کمتر از حداقل تلفات فیزیولوژیکی یا کمتر از تلفات مداوم ارائه دهد، سدیم باقیمانده رقیق می شود.
  • افزایش از دست دادن سدیم
  • بیماری آدیسون: سطح آلدوسترون و هورمون کورتیکواستروئید ناکافی است. سدیم توسط کلیه ها بازجذب نمی شود و در ادرار دفع می شود.
  • اسهال، استفراغ یا آسپیراسیون بینی معده: سدیم موجود در محتویات GI با مایع از بین می رود. در صورتی که جایگزینی مایع IV حاوی مقادیر کافی سدیم نباشد، هیپوناترمی تشدید می شود.
  • از دست دادن داخل مجرای روده (ایلئوس، انسداد مکانیکی): مقادیر زیادی مایع خارج سلولی در مجرای روده متسع شده است. این مایع حاوی سدیم است. اگر جایگزینی مایع IV حاوی مقادیر کافی سدیم نباشد، هیپوناترمی شدیدتر می شود.
  • تجویز دیورتیک ها: بسیاری از دیورتیک ها با مهار بازجذب سدیم توسط کلیه عمل می کنند. سطح سدیم می تواند کاهش یابد.
  • نارسایی مزمن کلیه: کلیه قابلیت بازجذب خود را از دست می دهد. مقدار زیادی سدیم در ادرار از بین می رود.
  • آسپیراسیون با حجم زیاد مایع جنب یا صفاق: غلظت سدیم در این مایعات همانند سرم است. آسپیراسیون این مایعات با ترشح ADH جبران می شود که باعث افزایش جذب کلیوی آب آزاد می شود. سدیم رقیق می شود.
  • افزایش آب آزاد بدن
  • مصرف بیش از حد آب خوراکی: پلی دیپسی می تواند سدیم را رقیق کند.
  • هیپرگلیسمی: هر 60 میلی گرم در 100 میلی لیتر افزایش گلوکز بالاتر از حد نرمال، سدیم را 1 میلی اکی والان در لیتر کاهش می دهد، زیرا اثر اسمزی گلوکز آب آزاد را از فضای خارج سلولی می کشد و سدیم را رقیق می کند. همچنین نمک های کتوز سدیم در ادرار از بین می روند. سطح سدیم بیشتر کاهش می یابد.
  • مصرف بیش از حد آب IV: هنگامی که درمان IV سدیم کمتری نسبت به تلفات نگهدارنده و مداوم دارد، سدیم رقیق می شود. اگر درمان IV بدون سدیم به بیمار مبتلا به کمبود سدیم قابل توجهی داده شود، رقت سدیم با آبرسانی مجدد رخ می دهد.
  • نارسایی احتقانی قلب
  • ادم محیطی: این شرایط با افزایش احتباس آب آزاد همراه است. سدیم رقیق شده است.
  • آسیت
  • ادم محیطی
  • پلورال فیوژن
  • سندرم ترشح نامناسب ADH: ترشح بیش از حد ADH کلیه را برای جذب مجدد آب آزاد تحریک می کند. سدیم رقیق شده است.

ملاحظات بالینی آزمایش سدیم (Na)

سطوح سدیم (Na) کمتر از 125 یا بیشتر از 152 میلی اکی والان به دلیل علامت دار شدن بیماران در این سطوح، مقادیر بحرانی در نظر گرفته می شوند. پزشک باید فوراً از چنین مقادیری مطلع شود.

محدوده مرجع آزمایش سدیم (Na):

Sodium, Serum:

  • Adult/elderly: 136–145 mEq/L or 136/145 mmol/L (SI units)
  • Child: 136–145 mEq/L
  • Infant: 134–150 mEq/L
  • Newborn: 134–144 mEq/L

Sodium, 24 Hour, Urine:

  • > or =18 years: 22-328 mmol/24 hours

نحوه محاسبه سدیم ادرار رندوم:

سدیم ادرار تصادفی ممکن است همراه با سدیم سرم، با استفاده از هر دو مقدار برای محاسبه دفع کسری سدیم تفسیر شود.

FE(Na)= ([Na(urine) X Creat(serum)]/[Na(serum) X Creat(urine)]) X 100

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد

اقدام-فوری

مقادیر بحرانی در آزمایشگاه های تشخیص طبی

نوشته شده توسط: دکتر فرزاد باباخانی
 مقادیر بحرانی به عنوان "نتیجه یک آزمایش که نشان دهنده یک وضعیت پاتوفیزیولوژیک در مغایرت با مقادیر نرمال است و ...

توجه: واحد تست و محدوده نرمال تست وابسته به روش و کیت انجام دهنده تست می باشد و از آزمایشگاهی به آزمایشگاه دیگر ممکن است متغیر باشد.

سوالات متداول

چگونه از نتایج آزمایش سدیم (Na) استفاده می شود؟

آزمایش سدیم (Na) خون برای تشخیص سطح غیر طبیعی سدیم، از جمله سدیم کم (هیپوناترمی) و سدیم بالا (هیپرناترمی) استفاده می شود. اغلب به عنوان بخشی از پانل الکترولیت یا پانل متابولیک پایه برای یک معاینه بهداشتی معمول استفاده می شود.

همچنین ممکن است از آزمایش سدیم خون برای موارد زیر استفاده شود:

  • کمک به تشخیص، ارزیابی، و پایش عدم تعادل الکترولیت و/یا عدم تعادل اسید-باز (pH) (اسیدوز یا آلکالوز)
  • تشخیص علت و کمک به مانیتور درمان در افراد مبتلا به کم آبی یا تجمع مایع اضافی (ادم)
  • کمک به ارزیابی و پایش انواع بیماری‌های مزمن یا حاد مربوط به مغز، ریه‌ها، کبد، قلب، کلیه، تیروئید یا غدد فوق کلیوی
  • افرادی که از داروهایی که می توانند بر سطح سدیم تأثیر بگذارند، مانند دیورتیک ها، مصرف کنند

اگر سطح سدیم (Na) خون شما غیرطبیعی باشد، ممکن است سطح سدیم (Na) ادرار را آزمایش کنید تا مشخص شود که آیا عدم تعادل به دلیل مصرف بیش از حد سدیم یا از دست دادن بیش از حد سدیم است یا خیر. همچنین در صورت داشتن نتایج غیرطبیعی آزمایش کلیه ممکن است از آزمایش سدیم (Na) ادرار برای کمک به پزشک خود در تعیین علت بیماری کلیوی و راهنمایی درمان استفاده شود.

از آنجایی که وعده‌های غذایی که در یک روز می‌خوریم بر سطح سدیم (Na) ما تأثیر می‌گذارند، آزمایش 24 ساعته سدیم ادرار می‌تواند برای سلامتی شما مفید باشد تا تأثیر یک وعده غذایی بر روی نتیجه سدیم ادرار را کاهش دهد.

چه زمانی آزمایش سدیم (Na) درخواست می شود؟

آزمایش سدیم (Na) ممکن است به عنوان بخشی از پانل الکترولیت یا پانل متابولیک در طول یک معاینه بهداشتی معمول یا زمانی که شما برای یک بیماری حاد یا مزمن ارزیابی می‌شوید، درخواست شود.

آزمایش سدیم (Na) خون ممکن است در صورت داشتن علائم و نشانه‌های سدیم کم، مانند:

  • ضعف، خستگی
  • گیجی
  • بی حالی
  • در موارد شدید، کما
علائم و نشانه‌های سدیم کم
علائم و نشانه‌های سدیم کم

با این حال، هنگامی که سطح سدیم (Na) به آرامی کاهش می یابد، ممکن است هیچ علامتی وجود نداشته باشد. به همین دلیل است که سطح سدیم اغلب بررسی می شود حتی اگر علائم خاصی نداشته باشید.

آزمایش سدیم (Na) خون ممکن است در صورت داشتن علائم و نشانه‌های سدیم کم، مانند:

  • تشنگی
  • غشاهای مخاطی خشک (مانند دهان، چشم)
  • تکرر ادرار کمتر
  • انقباض عضلانی
  • تحریک
  • در موارد شدید (غلظت بسیار بالا)، بی قراری، رفتار غیر منطقی، کما یا تشنج
علائم-و-نشانه‌های-سدیم-بالا
علائم و نشانه‌های سدیم بالا

سدیم (Na) و سایر الکترولیت ها ممکن است هنگام مانیتور درمان با مایعات داخل وریدی (IV) یا زمانی که احتمال ایجاد کم آبی وجود دارد اندازه گیری شوند.

پانل‌های الکترولیت و پانل‌های متابولیک پایه نیز معمولاً هنگام پایش درمان برخی بیماری‌ها، از جمله فشار خون بالا، نارسایی قلبی، و بیماری‌های کبدی و کلیوی، به‌طور منظم درخواست می‌شوند.

هنگامی که نتیجه آزمایش سدیم (Na)  خون غیرطبیعی باشد، ممکن است آزمایش سدیم (Na) ادرار 24 ساعته یا تصادفی برای کمک به تعیین علت عدم تعادل یا نظارت بر درمان درخواست شود.

نتیجه آزمایش سدیم (Na) چه چیزی را نشان می دهد؟

سطح سدیم (Na) معمولاً همراه با نتایج سایر آزمایش ها انجام شده در همان زمان، مانند نتایج سایر آزمایش ها الکترولیت، تفسیر می شود. سطوح پایین و بالا سدیم می تواند ناشی از شرایط و بیماری های مختلف باشد.

نمونه هایی از شرایطی که می توانند باعث کاهش سدیم خون (هیپوناترمی) شوند عبارتند از:

  • از دست دادن بیش از حد سدیم، معمولاً به دلیل شرایطی مانند اسهال، استفراغ، تعریق بیش از حد، استفاده از دیورتیک ها، بیماری کلیوی یا سطوح پایین کورتیزول، آلدوسترون و هورمون های جنسی (بیماری آدیسون)
  • نوشیدن بیش از حد آب که ممکن است در حین ورزش رخ دهد
  • تجمع بیش از حد مایعات در بدن (ادم) ناشی از نارسایی قلبی، سیروز و بیماری های کلیوی که باعث از دست دادن پروتئین (سندرم نفروتیک) می شود.
  • شرایطی که منجر به ترشح بیش از حد هورمون ضد ادرار (ADH) می شود و باعث می شود فرد آب زیادی را در بدن نگه دارد. این می تواند در مورد چندین بیماری، به ویژه آنهایی که مغز و ریه ها را درگیر می کنند، بسیاری از انواع سرطان، و با استفاده از برخی داروها رخ دهد.

نمونه هایی از شرایطی که می توانند باعث افزایش سطح سدیم خون (هیپرناترمی) شوند عبارتند از:

  • کم آبی، از دست دادن بیش از حد آب بدون نوشیدن آب کافی، یک علت شایع است.
  • سندرم کوشینگ
  • دیابت بی مزه، بیماری ناشی از ADH بسیار کم
  • به ندرت، نمک بیش از حد در رژیم غذایی

غلظت سدیم (Na) ادرار باید با سطح سدیم خون مقایسه شود. بدن به طور معمول سدیم اضافی را دفع می کند، بنابراین غلظت آن در ادرار ممکن است افزایش یابد، زیرا در خون افزایش می یابد. همچنین ممکن است زمانی که بدن در حال از دست دادن بیش از حد سدیم است در ادرار افزایش یابد. در این صورت سطح خون طبیعی تا پایین خواهد بود. اگر سطح سدیم خون به دلیل دریافت ناکافی کم باشد، غلظت ادرار نیز پایین خواهد بود.

  • کاهش سطح سدیم ادرار ممکن است نشان دهنده کم آبی، نارسایی احتقانی قلب، بیماری کبدی یا سندرم نفروتیک باشد.
  • افزایش سطح سدیم ادرار ممکن است نشان دهنده مصرف دیورتیک یا بیماری آدیسون باشد.

سطح سدیم (Na) اغلب در رابطه با سایر الکترولیت ها ارزیابی می شود و می توان از آن برای محاسبه مقداری به نام شکاف آنیون استفاده کرد.

نتیجه سدیم (Na) شما توسط پزشک در چارچوب سایر آزمایش هایی که انجام داده اید و همچنین سایر عوامل مانند سابقه پزشکی شما تفسیر می شود. یک نتیجه بالا یا پایین ممکن است اهمیت پزشکی داشته باشد یا نداشته باشد. به طور کلی، این مورد زمانی است که مقدار تست فقط کمی بالاتر یا کمتر از محدوده مرجع باشد. به همین دلیل است که پزشکان ممکن است آزمایشی را روی شما تکرار کنند و به همین دلیل است که ممکن است به نتایج زمان‌های قبلی که همان آزمایش را انجام داده‌اید نگاه کنند.

از سوی دیگر، یک نتیجه خارج از محدوده ممکن است نشان دهنده یک مشکل باشد و مستلزم بررسی بیشتر باشد. پزشک شما نتایج آزمایش شما را ارزیابی می‌کند و تعیین می‌کند که آیا نتیجه‌ای که خارج از محدوده مرجع قرار می‌گیرد برای شما مهم است یا خیر.

مصرف نمک توصیه شده در رژیم غذایی چیست؟

انجمن غذا و تغذیه مصرف سدیم کمتر از 2300 میلی گرم در روز را برای بزرگسالان توصیه می کند. افراد معمولاً مقادیر کافی سدیم را در رژیم غذایی روزانه خود دریافت می کنند، اما مهم است که از حداکثر مقدار توصیه شده تجاوز نکنید.

منابع غذایی رایج سدیم اغلب غذاهای فرآوری شده هستند که در حین آماده سازی به آن نمک اضافه می شود، مانند پنیر، سوپ، ترشی و چوب شور. علاوه بر این، سایر غذاهای فرآوری شده، تجاری یا رستورانی معمولاً سرشار از سدیم هستند.

برای افرادی که به سدیم حساس هستند یا دارای فشار خون بالا هستند، کاهش مصرف سدیم می تواند به اثرات قابل توجهی برای سلامتی مفید منجر شود. اما حتی اگر فشار خون بالا ندارید، محدود کردن سدیم به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم ممکن است خطر ابتلا به مشکلات فشار خون و بیماری قلبی را کاهش دهد.

ذائقه شما برای نمک هم اکتسابی و هم برگشت پذیر است. همانطور که نمک کمتری مصرف می کنید، ترجیح شما برای آن کاهش می یابد.

آیا افراد مختلف در معرض خطر خاصی برای سطوح سدیم (Na) کم یا زیاد هستند؟

بله. افرادی که اسهال و/یا استفراغ طولانی مدت، تعریق زیاد، سوختگی، بیماری آدیسون، بیماری کلیوی یا نارسایی احتقانی قلب دارند ممکن است سطح سدیم (Na) پایینی داشته باشند. افراد مبتلا به کم آبی، مصرف دیورتیک، سندرم کوشینگ، فیبروز کیستیک، اختلالات عصبی، کم کاری تیروئید یا نارسایی کلیه ممکن است سطح سدیم (Na)  بالایی داشته باشند.

آیا ورزشکاران و سایرین باید توجه خاصی به آبرسانی مجدد پس از ورزش داشته باشند تا سطح سدیم (Na) خود را بالا نگه دارند؟

بله. در طول ورزش های طولانی مدت و شدید، آب و سدیم (Na) هر دو از طریق تعریق از دست می رود. برای حفظ تعادل صحیح آب و سدیم در بدن، ممکن است افراد نه تنها به نوشیدن آب نیاز داشته باشند، بلکه نیاز به اطمینان از دریافت سدیم کافی داشته باشند، چه از طریق غذاهای شور و چه از طریق «نوشیدنی‌های ورزشی» فرموله شده خاص.

آیا چیز دیگری هست که باید بدانم؟

برخی از داروها مانند استروئیدهای آنابولیک، آنتی بیوتیک ها، کورتیکواستروئیدها، ملین ها، داروهای سرفه و داروهای ضد بارداری خوراکی ممکن است باعث افزایش سطح سدیم (Na) شوند. سایر داروها مانند مهارکننده های ACE، دیورتیک ها، کاربامازپین، هپارین و داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای ممکن است باعث کاهش سطح سدیم (Na) شوند.

مطالب مرتبط در متااورگانون:

در جای دیگر وب:

منابع مورد استفاده در این مطلب

2019 review performed by Adrienne N. Eckhardt, BS, MT(ASCP) and the LTO Editorial Review Board.

(November, 20, 2017) Martin, L. Electrolytes. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Available online at https://medlineplus.gov/ency/article/002350.htm. Accessed on June 26, 2019.

Greenstein, M. 24-Hour Urine Collection. University of Rochester Medical Center Health Encyclopedia. Available online at https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?ContentTypeID=92&ContentID=P08955. Accessed on June 26, 2019.

(January 9, 2018) Stephens, C. Urine Sodium Level Test. Healthline. Available online at https://www.healthline.com/health/sodium-urine. Accessed on June 26, 2019.

Tietz. Fundamentals of Clinical Chemistry, 2001; Fifth edition. Elsevier Health Sciences.

Boh, LE. Pharmacy Practice Manual, 2001; Second edition. Lippincott Williams & Wilkins.

NewsTarget. Pass on the Salt: News Release. Friday, August 18, 2006. Available online through http://www.mayoclinic.org. Accessed January 2008.

Jacobs & DeMott. Laboratory Test Handbook, 2001; 5th edition. Lexi-Comp, Inc.

Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Burtis CA, Ashwood ER, Bruns DE, eds. St. Louis: Elsevier Saunders; 2006.

Clarke, W. and Dufour, D. R., Editors (2006). Contemporary Practice in Clinical Chemistry, AACC Press, Washington, DC.

Food and Nutrition Board. Institute of Medicine of the National Academies, Dietary Reference Intake Tables, Water and Electrolytes. PDF available for download at http://www.iom.edu.

Wu, A. (2006). Tietz Clinical Guide to Laboratory Tests, Fourth Edition. Saunders Elsevier, St. Louis, Missouri.

Pagana K, Pagana T. Mosby’s Manual of Diagnostic and Laboratory Tests. 3rd Edition, St. Louis: Mosby Elsevier; 2006.

Thomas, Clayton L., Editor (1997). Taber’s Cyclopedic Medical Dictionary. F.A. Davis Company, Philadelphia, PA [18th Edition].

Pagana, Kathleen D. & Pagana, Timothy J. (2001). Mosby’s Diagnostic and Laboratory Test Reference 5th Edition: Mosby, Inc., Saint Louis, MO.

(1995-2004). Minerals and Electrolytes. The Merck Manual of Medical Information Second Home Edition [On-line information]. Available online through http://www.merck.com.

Ben-Joseph, E., Reviewed (2004 July). Dehydration. Familydoctor.org Information for Parents [On-line information]. Available online through http://www.kidshealth.org.

A.D.A.M. editorial, Updated (2003 October 15). Electrolytes. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002350.htm.

Pagana K, Pagana T. Mosby’s Manual of Diagnostic and Laboratory Tests. 4th edition, Pp. 479-482; 989-992.

USDA. Dietary Guidelines for Americans, 2010. Available online at http://www.cnpp.usda.gov/DGAs2010-PolicyDocument.htm. Accessed August 2011.

MayoClinic.com. Hyponatremia. Available online at http://www.mayoclinic.com/health/hyponatremia/DS00974. Accessed August 2011.

Harrison, P. (2015 August 14). Low-Normal Serum Sodium Identified as a Risk Factor for CVD/Death. Medscape Multispecialty. [On-line information]. Available online at http://www.medscape.com/viewarticle/849532. Accessed 8/15/15.

Craig, S. (2015 August 5, Updated). Hyponatremia in Emergency Medicine. Medscape Drugs & Diseases [On-line information]. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/767624-overview. Accessed 8/15/15.

Lukitsch, I. (2015 March 21, Updated). Hypernatremia. Medscape Drugs & Diseases [On-line information]. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/241094-overview. Accessed 8/15/15.

Dugdale, D. (2013 October 29, Updated). Sodium blood test. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003481.htm. Accessed 8/15/15.

Dugdale, D. (2013 April 14, Updated). Hyponatremia. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000394.htm. Accessed 8/15/15.

Mir, F. (2013 December 5, Updated). Serum Sodium. Medscape Drugs & Diseases. [On-line information]. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/2099065-overview. Accessed 8/15/15.

دکتر فرزاد باباخانیمشاهده نوشته ها

PHD ویروس‌شناسی پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *