تأثیر پروپرانولول (Propranolol) بر نتایج تست های آزمایشگاهی

دکتر فرزاد باباخانی
آخرین بروزرسانی
22 آبان 1402
آخرین بروزرسانی
22 آبان 1402
تأثیر پروپرانولول (Propranolol) بر نتایج تست های آزمایشگاهی

پروپرانولول (Propranolol) دارویی است متعلق به دسته های داروی مسدود کننده های بتا، که برای درمان بیماری های مختلف با مسدود کردن اثرات هورمون اپی نفرین (آدرنالین) بر گیرنده های بتا بدن استفاده می شود. پروپرانولول در درجه اول بر گیرنده های بتا-1 در قلب و گیرنده های بتا-2 در ریه ها، رگ های خونی و سایر اندام ها تأثیر می گذارد.

پروپرانولول، مانند بسیاری از داروها، به طور بالقوه می تواند با برخی از تست های آزمایشگاهی تداخل داشته باشد و منجر به نتایج نادرست شود. برای ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی مخصوصا پزشکان، آزمایشگاهیان و خود بیماران ضروری است که از این فعل و انفعالات بالقوه آگاه باشند تا از تفسیر دقیق آزمایش اطمینان حاصل کنند.

مکانیسم اثر پروپرانولول (Propranolol) چیست و برای چه اهدافی استفاده می شود؟

مکانیسم اثر پروپرانولول به عنوان یک بتا بلوکر غیر انتخابی است. این دارو با مسدود کردن اثرات اپی نفرین (آدرنالین) و نوراپی نفرین (نورآدرنالین) بر روی گیرنده های بتا واقع در بافت ها و اندام های مختلف در سراسر بدن عمل می کند. با انجام این کار، پروپرانولول پاسخ این بافت ها را به تحریک سیستم عصبی سمپاتیک، که مسئول پاسخ “جنگ یا گریز” است، کاهش می دهد.

پروپرانولول (Propranolol)در اینجا نحوه عملکرد پروپرانولول درشرایط مختلف آمده است:

  • قلب: پروپرانولول گیرنده های بتا-1 در قلب را مسدود می کند که منجر به کاهش ضربان قلب (اثر منفی کرونوتروپیک) و کاهش نیروی انقباض عضله قلب (اثر اینوتروپیک منفی) می شود. این امر منجر به کاهش برون ده قلبی و کاهش فشار خون می شود.
  • رگ های خونی: پروپرانولول با مسدود کردن گیرنده های بتا-2 در رگ ها باعث انقباض عروق، تنگ شدن رگ ها و کاهش جریان خون می شود. این به اثرات ضد فشار خون آن کمک می کند.
  • ریه: پروپرانولول می تواند با مسدود کردن گیرنده های بتا-2 در ریه ها باعث انقباض برونش شود، که ممکن است برای افراد مبتلا به بیماری های تنفسی از قبل موجود مانند آسم یا بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) نگران کننده باشد.

مکانیسم اثر پروپرانولول (Propranolol)پروپرانولول برای شرایط مختلف پزشکی استفاده می شود:

  • پرفشاری خون (فشار خون بالا): پروپرانولول با کاهش ضربان قلب و برون ده قلبی به کاهش فشار خون و مدیریت فشار خون بالا کمک می کند.
  • آنژین صدری: پروپرانولول برای کاهش درد قفسه سینه ناشی از کاهش جریان خون به عضلات قلب در افراد مبتلا به آنژین استفاده می شود.
  • آریتمی: پروپرانولول می تواند ریتم های نامنظم قلب (آریتمی) را تثبیت کند و به حفظ ضربان قلب منظم کمک کند.
  • پیشگیری از میگرن:برای جلوگیری از سردردهای میگرنی در برخی بیماران با مسدود کردن انتقال دهنده های عصبی مانند سروتونین که می تواند شروع کننده میگرن باشد استفاده می شود.
  • اختلالات اضطرابی: پروپرانولول ممکن است خارج از برچسب برای مدیریت برخی اختلالات اضطرابی مانند اضطراب عملکرد یا اضطراب اجتماعی استفاده شود، زیرا می تواند به کاهش علائم فیزیکی مرتبط با اضطراب مانند ضربان قلب سریع و لرزش کمک کند.
  • لرزش: پروپرانولول را می توان برای مدیریت لرزش ضروری و سایر انواع لرزش های غیرارادی استفاده کرد.
  • طوفان تیروئیدی: در موارد شدید پرکاری تیروئید، پروپرانولول می تواند برای کمک به کنترل علائمی مانند ضربان قلب سریع و لرزش در طول طوفان تیروئید استفاده شود.

اهداف مصرف پروپرانولول پروپرانولول در فرمولاسیون های مختلفی از جمله قرص، کپسول های طولانی رهش و محلول های خوراکی موجود است. دوز و مدت زمان مصرف خاص به شرایط پزشکی تحت درمان و عوامل فردی بیمار بستگی دارد.

تأثیر پروپرانولول (Propranolol) بر نتایج تست های آزمایشگاهی

مکانیسم اثر متقابل پروپرانولول در تست های آزمایشگاهی ذکر شده به شرح زیر است:

افزایش  سطح سرمی اوره (BUN):

پروپرانولول می تواند باعث افزایش جزئی در سطح نیتروژن اوره خون (BUN) شود که جزء آزمایش سرم اوره است. این افزایش به طور کلی خفیف و گذرا است و به دلیل کاهش جریان خون به کلیه ها ناشی از اثرات انقباض عروق پروپرانولول رخ می دهد. در نتیجه، کلیه‌ها ممکن است اوره را به خوبی فیلتر نکنند که منجر به افزایش موقت سطح BUN می‌شود.

افزایش سطح سرمی LDL-c:

پروپرانولول با افزایش خفیف سطح کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL-c) همراه بوده است که اغلب در بیمارانی که دوزهای بالاتری از دارو را برای مدت طولانی مصرف می کنند دیده می شود. مکانیسم دقیق آن به طور کامل شناخته نشده است، اما ممکن است به تغییرات متابولیسم لیپید ناشی از بتابلوکرها مربوط باشد. با این حال، افزایش LDL-c به طور کلی متوسط است و از نظر بالینی برای اکثر بیماران قابل توجه نیست.

کاهش سطح سرمی HDL-c:

استفاده از پروپرانولول با کاهش سطح کلسترول لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL-c) مرتبط است که کلسترول “خوب” در نظر گرفته می شود. دلیل این اثر کاملاً مشخص نیست، اما ممکن است به تغییرات در متابولیسم لیپید و کاهش انتقال ذرات HDL-c در جریان خون مربوط باشد.

افزایش سطح پتاسیم سرم:

پروپرانولول می تواند آزادسازی انسولین از پانکراس را در پاسخ به افزایش سطح گلوکز خون مهار کند. در نتیجه، جذب پتاسیم به سلول ها کاهش می یابد که منجر به افزایش خفیف سطح پتاسیم سرم می شود. با این حال، این اثر به طور کلی به اندازه کافی برای ایجاد هیپرکالمی در افراد با عملکرد طبیعی کلیه قابل توجه نیست.

افزایش سطح تری گلیسیرید سرم:

مصرف پروپرانولول با افزایش جزئی سطح تری گلیسیرید سرم همراه بوده است. مکانیسم دقیق به طور کامل شناخته نشده است، اما ممکن است به تغییرات در متابولیسم لیپید ناشی از دارو مربوط باشد.

افزایش سطح اسید اوریک سرم:

استفاده از پروپرانولول می تواند منجر به افزایش متوسط در سطح اسید اوریک سرم شود که ممکن است به کاهش جریان خون کلیوی و کاهش دفع اسید اوریک توسط کلیه ها نسبت داده شود.

افزایش سطح آنتی بادی های ضد هسته ای (ANA):

مشخص نیست که آیا پروپرانولول مستقیماً بر سطح آنتی بادی های ضد هسته ای (ANA) تأثیر می گذارد یا خیر، اما برخی گزارش های موردی نشان داده اند که ممکن است باعث یک نتیجه مثبت کاذب برای آزمایش ANA شود. با این حال، برای درک کامل این تعامل به تحقیقات بیشتری نیاز است.

کاهش یا افزایش سطح گلوکز:

پروپرانولول می تواند علائم و نشانه های هیپوگلیسمی (قند خون پایین) در افراد مبتلا به دیابت را پنهان کند. این به این دلیل است که آزاد شدن اپی نفرین را مسدود می کند، که معمولاً واکنش “جنگ یا گریز” را در طول دوره های قند خون پایین ایجاد می کند. در نتیجه، بیمارانی که پروپرانولول مصرف می کنند ممکن است علائم هشدار دهنده معمولی هیپوگلیسمی، مانند تپش قلب یا لرزش را تجربه نکنند. از سوی دیگر، پروپرانولول نیز ممکن است کمی حساسیت به انسولین را کاهش دهد که منجر به افزایش خفیف سطح گلوکز سرم شود.

تأثیر پروپرانولول (Propranolol) بر نتایج تست های آزمایشگاهیلازم است به خاطر داشته باشید که تأثیرات برنتایج آزمایشگاهی ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و به عواملی مانند دوز و مدت مصرف پروپرانولول، وضعیت سلامت فردی و سایر داروهایی که به طور همزمان مصرف می شوند بستگی دارد. هر گونه نگرانی مهم در مورد این تعاملات باید با یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی برای ارزیابی و مدیریت مناسب بحث شود.

مورد تایید و بازبینی شده توسط:

دکتر فرزاد باباخانی

این مقاله را به دوستان خود معرفی کنید

منابع مقاله

  • Santos PCJL, Silva AM, Marcatto LR, et Interferência de medicamentos utilizados nos exames laboratoriais para monitoramento de dislipidemias e diabetes mellitus. Unisanta Health Science; 2017; 1(1): 18-32.
  • Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. Perfil dos municípios 2017. Available at: https://www.divinopolis.mg.leg.br/sobre-divinopolis/ geografia. [Accessed on: 20 July 2019].
  • World Health Organization. Essential medicines and health products. Anatomical Therapeutic Chemical (ATC) classification. Available at: https://who.int/medicines/regulation/medicines-safety/toolkit_atc/en/. [Accessed on: 16 Dec 2019].
  • Sociedade Brasileira de Diabetes (SBD). Diretrizes da Sociedade Brasileira de Diabetes 2017-2018. São Paulo: Clannad;
  • Lucas GNC, Leitão ACC, Alencar RL, Xavier RMF, Daher EF, Junior Aspectos fisiopatológicos da nefropatia por anti-inflamatórios não esteroidais. J Bras Nefrol. 2019; 41(1): 124-30.
  • Porto JR, Gomes KB, Fernandes AP, Domingueti CP. Avaliação da função renal na doença renal crônica. Rev Bras Análises Clínicas. 2017; 49(1): 26-35.
  • Azevedo VF, Lopes MP, Catholino NM, Paiva ES, Araújo VA, Pinheiro Revisão crítica do tratamento medicamentoso da gota no Brasil. Rev Bras Reumatol. 2017; 57(4): 346-55.
  • Shrimanker I, Bhattarai S. Eletrólitos. [Updated on: 3 May, 2019]. In: StatPearls [Internet]. Ilha do Tesouro (FL): StatPearls Publishing; 2019. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK541123/.
  • Sinco HBC, Peñafiel COR, Sánchez AS, Jaloma JC, Murillo CM, Figueiroa EM. Megaloblastic anaemia: folic acid and vitamin B12 metabolism. Rev Med Del Hospital General de México. 2015; 78(3): 135-43.
  • Ferreira AL, Rocha CP, Vieira LM, Dusse LMSA, Junqueira DRG, Carvalho Alterações hematológicas induzidas por medicamentos convencionais e alternativos. Rev Bras Farmácia. 2013; 94(2): 94-101.
  • Wolf JM, Wolf A review on oral anticoagulant therapeutics in the management of thrombosis. Rev Saúde Biologia. 2017; 12(1): 66-78.

این مقاله برای شما مفید بود؟

4 دیدگاه

  1. Avatar
    حمید 10 مرداد 1402 در 4:04 ب.ظ - پاسخ دادن

    عالی
    بیشتر اراِیه شود:
    نکات روز آزمایشگاهی
    خطاهای تشخیصی
    بروز رسانی

    • دکتر فرزاد باباخانی

      سلام و درود
      حتما موارد فوق به سایت اضافه خواهد شد
      سایت مدام در حال کامل شدن و به روز رسانی است
      ممنون از شما

  2. Avatar
    Fatemeh 5 شهریور 1402 در 9:52 ق.ظ - پاسخ دادن

    مطالب شما بسیار عالی و مفید است خسته نباشید واقعا

ثبت دیدگاه