جراحی چاقی (Bariatric) و تست های آزمایشگاهی ضروری پس از

دکتر علیرضا لطفی کیان
آخرین بروزرسانی
22 آبان 1402
آخرین بروزرسانی
22 آبان 1402
جراحی چاقی (Bariatric) و تست های آزمایشگاهی ضروری پس از

جراحی چاقی (Bariatric) نوعی روش جراحی است که برای کمک به افرادی که به شدت چاق هستند در کاهش وزن و بهبود سلامت کلی خود طراحی شده است. چاقی (Bariatric) یک وضعیت پزشکی است که در آن شاخص توده بدنی (BMI) یک فرد بالای 40 یا بالاتر است و آنها را در معرض خطر بسیار بالایی برای مشکلات سلامتی جدی مانند بیماری قلبی، دیابت، فشار خون بالا و آپنه خواب قرار می دهد.

این نوع چاقی معمولاً به دلیل ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی از جمله رژیم غذایی نامناسب و عدم فعالیت بدنی ایجاد می شود. جراحی چاقی، که شامل تکنیک های مختلفی مانند بای پس معده و اسلیو گاسترکتومی است، اغلب به عنوان آخرین راه حل برای کمک به کاهش وزن افراد چاق شدید و بهبود سلامت کلی آنها توصیه می شود.

انواع جراحی چاقی (Bariatric):

طی سال‌های اخیر جراحی چاقی (Bariatric) بین زنان ایرانی بسیار رایج شده است.این گروه از جراحی ها با میزان مرگ و میر 0/1 درصد و حدود ۵ درصد عوارض، در بین جراحی های الکتیو (انتخابی) از ریسک اندکی بر خوردارند و عمدتاً برای کاهش وزن و تناسب اندام انجام می شوند و معمولا ً بر روی کوچک سازی دستگاه گوارش متمرکز هستند. سه تایپ شایع جراحی چاقی (Bariatric) وجود دارد اما تا هفت تایپ هم می تواند انجام شود:

  • بای پس معده: این روشی است که در آن جراح یک کیسه کوچک در بالای معده ایجاد می کند و سپس آن را مستقیماً به روده کوچک متصل می کند. این باعث کاهش مقدار غذایی که بیمار می تواند بخورد و همچنین جذب کالری و مواد مغذی را محدود می کند.
  • اسلیو گاسترکتومی: در این روش، بخش بزرگی از معده برداشته می‌شود و معده لوله‌ای شکل کوچک‌تری باقی می‌ماند. این امر مقدار غذایی که بیمار می تواند بخورد را محدود می کند و همچنین تولید هورمون های گرسنگی را کاهش می دهد.
  • باند قابل تنظیم معده: با این روش، جراح یک نوار قابل تنظیم را در اطراف قسمت فوقانی معده قرار می دهد و یک کیسه کوچک در بالای باند ایجاد می کند. نوار را می توان به مرور زمان سفت یا شل کرد تا میزان غذایی که بیمار می تواند بخورد کنترل شود.
انواع جراحی چاقی (Bariatric)

انواع جراحی چاقی (Bariatric)

هورمون گرسنگی که به نام گرلین نیز شناخته می شود، هورمونی است که در معده تولید می شود و باعث تحریک اشتها و دریافت غذا می شود. سطح گرلین معمولاً قبل از غذا افزایش می یابد و بعد از غذا کاهش می یابد. در جراحی چاقی، کاهش تولید گرلین می تواند عامل مهمی در دستیابی به کاهش وزن باشد، به همین دلیل است که برخی از روش ها (مانند گاسترکتومی اسلیو) منجر به کاهش سطح گرلین پس از جراحی می شود.

هورمون های دیگری مانند لپتین در تنظیم سیری (احساس سیری) نقش دارند و همچنین تحت تاثیر جراحی چاقی قرار می گیرند. با تغییر سطح هورمون، جراحی چاقی می تواند به بیماران کمک کند تا با کاهش احساس گرسنگی و افزایش احساس سیری، به کاهش وزن طولانی مدت دست یابند.

تست های آزمایشگاهی ضروری پس از جراحی چاقی (Bariatric):

‍ پس از جراحی چاقی (Bariatric)، مانیتور مداوم برای ارزیابی برخی کمبود های تغذیه ای مانند ویتامین ها، عناصر کمیاب و املاح معدنی ضروری می باشد و توسط گایدلاین های منتشر شده ی انجمن آمریکایی متابولیک و جراحی باریاتریک [ASMBS] توصیه می گردد. قاعدتاً بیمارانی که در تست های پیش از جراحی [preoperative lab test]، کمبودی در آنالیت های تغذیه ای خود نشان داده اند اندیکاسیون بیشتری برای مانیتورینگ پس از جراحی چاقی (Bariatric) خواهند داشت.

به دنبال جراحی چاقی (Bariatric) به علت تغییرات آناتومیک و فیزیولوژیک معمولا بیمار با کاهش کالری مصرفی و کمبود مواد ریز مغذی روبه رو خواهد شد. برای اصلاح این کمبودها، تجویز مکمل های ضروری و انجام تست های آزمایشگاهی اغلب توصیه می شود. در صورت عدم تأمین کمبود های تغذیه ای بویژه ویتامین ها در این کیس ها با وضعیت های پاتولوژیکی مانند التهاب سیستمیک، بیماری های مزمن و ابنورمالیتی در ترکیب بدنی [body composition] مواجه خواهیم شد.

طبق گایدلاین های منتشرشده ی ASMBS آزمایش خون در تایپ های مختلف جراحی چاقی (Bariatric) با اندکی تفاوت، ضروری است و بشدت توصیه می شود (نمونه جدول پیوست). بر مبنای آخرین گایدلاین های ASMBS جدول زمانی انجام تست آزمایشگاهی خون در کیس های پس از جراحی چاقی (Bariatric)، در سال اول هر سه ماه یکبار، در سال دوم هر شش ماه یکبار و پس از سال دوم به طور سالیانه و منظم می باشد.

گایدلاین های منتشرشده ی ASMBS

گایدلاین های منتشرشده ی ASMBS

غیر از گایدلاین آمریکایی ASMBS که بیش از یک دهه بدون ویرایش مانده است؛ بعضی از گایدلاین های غیر آمریکایی به خاطر تحمیل هزینه زیاد و عدم تغییرات معنی دار آنالیت های تغذیه ای در برخی از بیماران، کمتر به آزمایش خون مداوم پس از جراحی چاقی (Bariatric) توصیه و تأکید می کنند.

تست های آزمایشگاهی ضروری پس از جراحی چاقی (Bariatric)

تست های آزمایشگاهی ضروری پس از جراحی چاقی (Bariatric)

‍ ‍ در هر صورت ممکن است ترکیب تست های خونی و آزمایشگاهی درخواست شده در این کیس ها با توجه به تایپ جراحی چاقی (Bariatric) متغیر باشد. به عنوان مثال در بای پس معده [gastric bypass] بیشتر بر روی جذب آهن، ویتامین B12، کلسیم و ویتامین D3 تأکید می شود و یا در پروسیجرهای جراحی بای پس اندام های بلندتر مانند دستگاه گوارش (GI Tract) بیشتر بر تست های خونی مربوط به جذب چربی ها، پروتئین ها، ویتامین A و عناصر کمیاب توصیه و تأکید می شود. برای نمونه در جدول پیوست تست ها ی آزمایشگاهی و جدول زمانی درخواست آنها برای رویه نرمال گاستریک بای پس [RYGB/BPD] به تفصیل آمده است.

در سایت Mayo Clinic در مورد جراحی چاقی (Bariatric) بیشتر بخوانید:

جراحی چاقی (Bariatric) زمانی انجام می شود که رژیم غذایی و ورزش موثر نبوده و یا زمانی که به دلیل وزن خود مشکلات جدی سلامتی دارید. برخی از رویه ها میزان خوردن شما را محدود می کنند. سایر روش ها با کاهش توانایی بدن در جذب مواد مغذی کار می کنند. برخی از رویه ها هر دو را انجام می دهند.در حالی که جراحی چاقی می تواند مزایای زیادی داشته باشد، همه انواع جراحی کاهش وزن، روش های اصلی هستند که می توانند خطرات و عوارض جانبی جدی داشته باشند. همچنین، شما باید تغییرات سالم دائمی در رژیم غذایی خود ایجاد کنید و به طور منظم ورزش کنید تا از موفقیت طولانی مدت جراحی چاقی اطمینان حاصل کنید.

 

References:
➖ India Laparoscopy Surgery site.com
www.ASMBS.org

ترجمه و نگارش:
دکتر علیرضا لطفی کیان
دکترای علوم آزمایشگاهی بالینی
از دانشگاه علوم پزشکی ایران

مورد تایید و بازبینی شده توسط:

دکتر فرزاد باباخانی

این مقاله را به دوستان خود معرفی کنید

منابع مقاله

این مقاله تالیف شده است و یا منابع مربوطه ثبت نشده است.

این مقاله برای شما مفید بود؟

ثبت دیدگاه

Go to Top