محاسبه LDL-C و محدودیت های فرمول فریدوالد [Freidewald]

دکتر علیرضا لطفی کیان
آخرین بروزرسانی
13 آبان 1402
آخرین بروزرسانی
13 آبان 1402
محاسبه LDL-C و محدودیت های فرمول فریدوالد [Freidewald]

LDL-C یا کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم، یک جزء حیاتی در مدیریت کلسترول در زمینه سلامت قلب و عروق است. اغلب به آن “کلسترول بد” می گویند زیرا سطوح بالای LDL-C با افزایش خطر تصلب شرایین و بیماری قلبی مرتبط است.

LDL کلسترول را از کبد به سلول های مختلف بدن از جمله سلول های شریانی منتقل می کند. هنگامی که LDL-C در جریان خون بیش از حد باشد، می تواند روی دیواره رگ ها جمع شود و پلاک هایی را تشکیل دهد. این پلاک‌ها می‌توانند رگ‌های خونی را باریک کرده و مسدود کنند و منجر به بیماری‌هایی مانند بیماری عروق کرونر شوند.

ساختار HDL و LDL

ساختار HDL و LDL

📩 نتایج نهایی آنالیت های بیوشیمی یک مرد میانسال که بدون مشکل مدیکال حادی فقط برای چک آپ به آزمایشگاه مراجعه کرده است پس از ری چک و آماده شدن برای تأیید در کارتابل شما به عنوان مسئول فنی آزمایشگاه قرار گرفته است که به صورت گزارش پیوست می باشد. با توجه به نتایج به دست آمده چه یادداشت یا کامنتی برای ارائه یک ریپورت جامع و علمی ضروری به نظر می رسد؟

محاسبه LDL C و محدودیت های فرمول فریدوالد Freidewald

محاسبه LDL-C و محدودیت های فرمول فریدوالد [Freidewald]:

📩 فرمول فریدوالد [Freidewald] نزدیک ۵۰ سال است که در آزمایشگاه های کلینیکال برای تخمین LDL-C بیماران به کار می رود. معادله فریدوالد به عنوان یک ابزار ارزان و ارزشمند برای محاسبه تقریبی و نه سنجش مستقیم LDL-C کاربرد وسیعی دارد. استفاده از فرمول فریدوالد باعث مینی مایز کردن سنجش مستقیم LDL- C می شود.

📩 در سالهای اخیر محدودیت هایی در کاربرد فرمول فریدوالد گزارش شده است مانند بیماران دیابت ملیتوس، بیماری های کبدی و کلیوی مزمن. از سوی دیگر به دلیل محاسبه تخمینی در بسیاری از وضعیت ها پروفایل لیپید ِبیماران ممکن است صحیح و دقیق نباشد بویژه کاربرد فرمول فریدوالد در بیماران با تری گلیسرید خیلی بیشتر از حد بالای نرمال، از صحت کافی برای تخمین LDL برخوردار نیست.

📩 در فرمول فریدوالد فراکشن VLDL-C به صورت تقریبیِ ۱:۵ تری گلیسرید تا غلظت ۴۰۰ میلی گرم بر دسی لیتر در نظر گرفته شده است؛

🟨 VLDL-C=Triglyceride/5

🟨 LDL-C=Total Cholesterol -(HDL-C+VLDL-C)

🟨 LDL-C (mg/dL) = Total Cholesterol – HDL-C – (Triglycerides/5)

فرمول فریدوالد Freidewald

📩 به طور کلی تمامی انجمن ها و آکادمی های شیمی بالینی در دنیا توافق دارند که در بیماران با تری گلیسرید بالاتر از ۴۰۰ فرمول فریدوالد در تخمین LDL-C فاقد صحت کافی است و عدد به دست آمده کمتر از LDL-C واقعی می باشد.

📩 سال های اخیر با پژوهش های بیشتر مشخص شده که در واقع توان ضعیف ِتخمین [underestimate] فرمول فریدوالد از تری گلیسریدهای حدود ۱۵۰ میلی گرم در دسی لیتر به بالا آغاز می شود. بنابراین فرمول یا معادله فریدوالد بهترین عملکرد را در بیماران نرمولیپمیک و نه هیپر لیپمیک دارد که نیازمند درمان و بررسی بیشتر هستند. اولین بار در کلینیک و پیامد عدم فیدبک مناسب در تراپی کیس های هیپرلیپیدمیک باعث شد که کلینیسین ها به صحت و دقت کافی LDL-C در بیماران تحت درمان داروهای کاهنده کلسترول مانند مهارکننده های PCSK-9 و استاتین شک کنند.

📩 به طور خلاصه در اینجا چند نکته کلیدی در مورد فرمول فریدوالد و محدودیت های آن وجود دارد:

  • شرط ناشتایی: فرمول فریدوالد فرض می کند که فرد در حالت روزه است. نمونه های غیر ناشتا با سطح تری گلیسیرید بالا می توانند نتایج نادرستی داشته باشند.
  • سطوح تری گلیسیرید: هنگامی که سطوح تری گلیسیرید بسیار پایین (زیر 100 میلی گرم در دسی لیتر) یا بسیار بالا (بالاتر از 400 میلی گرم در دسی لیتر) باشد، فرمول دقت کمتری دارد. در چنین مواردی، اندازه گیری مستقیم LDL ممکن است ضروری باشد.
  • واحدهای غیر استاندارد: فرمول با مقادیر کلسترول و تری گلیسیرید بر حسب میلی گرم در دسی لیتر کار می کند. اگر آزمایشگاه شما از واحدهای SI (mmol/L) استفاده می کند، باید مقادیر را تبدیل کنید تا فرمول به درستی کار کند.
  • تغییرپذیری: فرمول فریدوالد ممکن است برای همه جمعیت ها مناسب نباشد، زیرا بر اساس یک گروه خاص (افراد قفقازی) ایجاد شده است. ممکن است نتایج کمتری برای سایر گروه های قومی ارائه دهد.
  • داروها: برخی داروها مانند فیبرات ها می توانند بر دقت فرمول تاثیر بگذارند. هنگامی که بیماران از این داروها استفاده می کنند، ممکن است اندازه گیری مستقیم LDL-C ترجیح داده شود.
  • تخمین VLDL: فرمول VLDL-C (کلسترول لیپوپروتئین با چگالی بسیار کم) را به عنوان تری گلیسیرید/5 تخمین زده و آن را از کل کلسترول کم می کند. این تخمین VLDL-C ممکن است کاملاً دقیق نباشد، به خصوص در مواردی که سطح تری گلیسیرید بالا باشد.
  • دقت: برای نتایج دقیق تر، به ویژه در شرایط غیر استاندارد یا زمانی که محدودیت های فرمول فریدوالد اعمال می شود، اندازه گیری مستقیم LDL-C با استفاده از سنجش های تخصصی توصیه می شود.

در حالی که فرمول فریدوالد یک روش رایج برای تخمین LDL-C است و به طور کلی در موقعیت‌های بالینی معمولی دقیق است، اما محدودیت‌هایی دارد که می‌تواند منجر به عدم دقت در موارد خاص شود. بنابراین، آگاهی از این محدودیت‌ها و در نظر گرفتن روش‌های جایگزین یا اندازه‌گیری مستقیم در صورت لزوم ضروری است، به‌ویژه هنگامی که با نمونه‌های غیر ناشتا یا بیمارانی با سطح تری گلیسیرید شدید سروکار داریم.

✴️ در گزارش بیوشیمی پیوست، تری گلیسرید بیمار بالاتر از ۴۰۰ میلی گرم در دسی لیتر است. بنابراین محاسبه و تخمین LDL-C با فرمول فریدوالد از صحت کافی برخوردار نبوده به همین علت گزارش نشده است و چون اندازه گیری LDL دایرکت برخلاف فرم محاسبه ای آن تعرفه جداگانه دارد، آزمایشگاه برای سنجش LDL-C دایرکت نیاز به درخواست پزشک دارد. در نتیجه برای ارائه یک گزارش جامع و کامل پیشنهاد می شود هر دوی این موارد به صورت یک کامنت به اطلاع پزشک معالج رسانده شوند:

Comment: When the concentration of Triglycerides is more than 400 mg/dL,the calculation of LDL-C and VLDL-C is not valid so direct LDL-C measurement is recommended for these cases.

آزمایش LDL (لیپوپروتئین با چگالی کم) | LDL-C مستقیم | کلسترول لیپوپروتئین با چگالی پایین مستقیم | Direct Low-density lipoprotein cholesterol

آزمایش LDL (لیپوپروتئین با چگالی کم) | LDL-C مستقیم | کلسترول لیپوپروتئین با چگالی پایین مستقیم | Direct Low-density lipoprotein cholesterol

آزمایش تری گلیسیرید (TG) | Triglycerides | آزمایش چربی

آزمایش تری گلیسیرید (TG) | Triglycerides | آزمایش چربی

آزمایش کلسترول (Chol) | Cholesterol

آزمایش کلسترول (Chol) | Cholesterol

آزمایش لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) | کلسترول خوب | چربی خوب

آزمایش لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) | کلسترول خوب | چربی خوب

📚 References:
www.ascls.org
www.Framinghamheartstudy.org 22 Nov 2017.

🔰ترجمه و نگارش:
🖌 دکتر علیرضا لطفی کیان 🖌
دکترای علوم آزمایشگاهی بالینی
از دانشگاه علوم پزشکی ایران

مورد تایید و بازبینی شده توسط:

دکتر فرزاد باباخانی

این مقاله را به دوستان خود معرفی کنید

منابع مقاله

این مقاله تالیف شده است و یا منابع مربوطه ثبت نشده است.

این مقاله برای شما مفید بود؟

ثبت دیدگاه