تداخلات-دارویی

تداخلات دارویی در آزمایش ها یک مبحث ضروری و جدایی ناپذیر در ارزیابی روش و ابزار است.داروها منابع اصلی تغییر در نتایج آزمایش های  آزمایشگاهی هستند و همیشه نمی توان آنها را برای انجام این آزمایش ها خودسرانه قطع کرد. برخی از داروها می توانند نتایج منفی کاذب یا مثبت کاذب ایجاد کنند.

تداخلات دارویی
تداخلات دارویی با آزمایش ها

دسترسی به این مورد از اطلاعات در روال آزمایشگاهی و همچنین در عملکرد بالینی و مراقبت های دارویی بسیار مهم است، زیرا با تغییر در تشخیص آزمایشگاهی بالینی و تداخل در نظارت و ارزیابی پیش آگهی بیمار سر و کار دارد.
بنابراین، قبل از جمع آوری مواد بیولوژیکی برای انجام آزمایش ها، به دست آوردن اطلاعات در مورد داروها و زمان استفاده از آنها توسط بیمار در 10 روز گذشته ضروری است. معمولاً بیماران فراموش می‌کنند که برخی از داروهای مصرفی خود را به پرسنل آزمایشگاه گزارش دهند، بنابراین باید مراقب هرگونه ناهنجاری در آزمایش‌ها بود.
داروهای متعددی می توانند تداخلات بیولوژیکی (in vivo) و آنالیزی (in vitro) ایجاد کنند که بر روی آزمایش ها تأثیر می گذارد. هنگامی که یک دارو با استفاده از یک مکانیسم فیزیولوژیکی یا دارویی، تغییری در  یک نشانگر بیولوژیکی را ایجاد می کند، تداخل in vivo یا واکنش نامطلوب دارویی رخ می دهد.

به عنوان مثال، تغییرات اسید اوریک سرم، که می تواند ناشی از مصرف انالاپریل و هیدروکلروتیازید باشد. از سوی دیگر، تداخل آزمایشگاهی یک دارو یا متابولیت آن می‌تواند در یک مرحله آنالیز اتفاق بیفتد که در آن، این آزمایش‌ها می‌توانند با مواد معرف‌های شیمیایی مورد استفاده تعامل داشته باشند و نتیجه نادرستی از آنالیز را ایجاد کنند. به عنوان مثال، اسید اسکوربیک می تواند در سطح گلوکز پلاسما ، زمانی که با روش گلوکز اکسیداز اندازه گیری می شود، کاهش ایجاد کند.

با توجه به موارد فوق، مهم است که هم متخصصان شاغل در آزمایشگاه‌های بالینی و هم افرادی که درگیر مراقبت از بیماران هستند، بدانند که چگونه انواع داروها، تداخلی را که می‌توانند در آزمایش‌ها ایجاد کنند، تشخیص دهند، زیرا می‌توانند برخی از مقادیر شاخص را تغییر داده و در تشخیص اختلال ایجاد کنند. علاوه بر این، در مورد بیمارانی که به طور همزمان با چندین دارو برای مدت طولانی درمان می شوند، مراقبت باید بیشتر باشد، زیرا احتمال تداخل بیشتر است.

تداخلات-دارویی با تست های آزمایشگاهی
تداخلات دارویی با تست های آزمایشگاهی

داروهای زیر که مورد بررسی قرار گرفته اند، بر اساس طبقه‌بندی ATC در مورد درمان این موارد توزیع شدند: اختلالات سیستم گوارشی و متابولیسم و مکمل‌های غذایی؛ بیماری های خون و اندام های خون ساز؛ بیماری های قلبی عروقی؛ شرایط پوستی؛ اختلالات دستگاه تناسلی ادراری، هورمون های جنسی؛ فرآیندهای التهابی و کم کاری تیروئید؛ بیماری های عفونی سیستمیک؛ اختلالات اسکلتی عضلانی؛ بیماری های سیستم عصبی و اختلالات خواب؛ بیماری های انگلی؛ بیماری های تنفسی.

نحوه تداخل این داروها در آزمایش ها بر اساس گروهی که به آنها تعلق دارند در جدول های زیر مورد بررسی قرار گرفته است:

آنچه در ادامه می‌خوانید:

تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی از درمان اختلالات دستگاه گوارش و متابولیسم و مکمل های غذایی


تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی از درمان بیماری های خونی و اندام های خون ساز


تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی از درمان بیماری های قلبی عروقی

دسته داروئیداروتغییر آزمایشگاهی
ضد آریتمیAmiodarone
آمیودارون
↓ سطح سرمی T4
↓ سطح سرمی T3
داروهای ضد فشار خون
داروی ضد آنژین
Amlodipine
آملودیپین
*
داروهای ضد فشار خون
داروی ضد آنژینال
ضد آریتمی
Atenolol
آتنولول
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح سرمی LDL-c
↓ سطح سرمی HDL-c
↑ سطح سرمی پتاسیم
↑ سطح تری گلیسیرید سرم
↑ سطح اسید اوریک سرم
↑ تیترهای ANA
↑ سطح گلوکز سرم
داروی ضد فشار خونCaptopril
کاپتوپریل
↑ استون ادرار
نوتروپنینوتروپنی
آگرانولوسیتوز
پروتئینوری
↑ سطح سرمی پتاسیم
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح کراتینین سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطوح بیلی روبین
ANA مثبت کاذب
داروهای ضد فشار خون
داروی ضد آنژین
Carvedilol
کارودیلول
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح سرمی LDL-c
↓ سطح سرمی HDL-c
↑ سطح سرمی پتاسیم
↑ سطح تری گلیسیرید سرم
↑ سطح اسید اوریک سرم
↑ سطح گلوکز سرم
↑ تیترهای ANA
داروی ضد فشار خونClonidine
کلونیدین
↑ سطح گلوکز سرم
↓ غلظت کاتکول آمین های ادراری و VMA
تست کومبس مثبت کاذب
داروی ضد آریتمی
کاردیوتونیک
Digoxin
دیگوکسین
*
داروی ضد فشار خونEnalapril
انالاپریل
نوتروپنی
آگرانولوسیتوز
↑ سطح سرمی پتاسیم
داروی ضد فشار خون
ادرارآور
Spironolactone
اسپیرونولاکتون
افزایش کاذب سطح دیگوکسین
↑ سطح سرمی پتاسیم
↓ سطح سدیم سرم
↑ سطح سرمی منیزیم
↑ سطح اسید اوریک سرم
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح کراتینین سرم
↑ فعالیت رنین پلاسما
↑ دفع کلسیم از طریق ادرار
↑ سطح سرمی کورتیزول
داروی ضد فشار خون
ادرارآور
Furosemide
فوروزماید
↑ سطح اسید اوریک سرم
↑ سطح گلوکز سرم
↓ سطح سرمی پتاسیم
↓ سطح سدیم سرم
↓ سطح کلسیم سرم
↓ سطح سرمی منیزیم
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح کراتینین سرم
داروی ضد فشار خونHydralazine
هیدرالازین
↓ سطح هموگلوبین
لکوپنی
آگرانولوسیتوز
ترومبوسیتوپنی
تست کومبز مستقیم مثبت کاذب
داروی ضد فشار خون
ادرارآور
Hydrochlorothiazide
هیدروکلروتیازید
↓ سطح سرمی پتاسیم
↓ سطح کلر سرم
↑ سطح کلسیم سرم
↓ سطح سرمی منیزیم
↑ سطح اسید اوریک سرم
↑ سطح گلوکز سرم
↑ سطح کلسترول سرم
↑ سطح سرمی HDL-c
↑ سطح تری گلیسیرید سرم
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطح کراتینین سرم
↓ سطح سدیم سرم
داروی ضد آنژینال
وازودیلاتور
Isosorbide dinitrate
ایزوسورباید دی نیترات
*
داروی ضد آنژینال
وازودیلاتور
Isosorbide mononitrate
ایزوسورباید مونونیترات
*
داروی ضد فشار خونLosartan
لوزارتان
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح کراتینین سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطح سرمی پتاسیم
داروی ضد فشار خونMethyldopa
متیل دوپا
افزایش کاذب سطح کاتکول آمین
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح کراتینین سرم
↑ سطح سرمی پتاسیم
↑ سطح سدیم سرم
↑ سطح سرمی پرولاکتین
↑ سطح اسید اوریک سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ زمان پروترومبین
تست کومبز مستقیم مثبت کاذب
داروی ضد فشار خون
داروی ضد آنژینال
Nifedipine retard
نیفدیپین
مثبت کاذب ANA
آزمایش کومبز مستقیم مثبت کاذب
داروی ضد فشار خون
داروی ضد آنژینال
ضد آریتمی
Propranolol
پروپرانولول
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح سرمی LDL-c
↓ سطح سرمی HDL-c
↑ سطح سرمی پتاسیم
↑ سطح تری گلیسیرید سرم
↑ سطح اسید اوریک سرم
↑ تیترهای ANA
↓ یا ↑ سطح گلوکز سرم
ضد چربی خونSimvastatin
سیمواستاتین
↑ هموگلوبین گلیکوزیله
↑ سطح گلوکز سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطح سرمی GGT
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطح کراتین فسفوکیناز سرم

تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی از درمان بیماری های پوستی


تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی از درمان اختلالات دستگاه تناسلی ادراری و هورمون های جنسی


تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی از درمان فرآیندهای التهابی و کم کاری تیروئید


تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی از درمان سیستمیک عفونت


تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی ازدرمان اختلالات اسکلتی عضلانی

دسته داروئیداروتغییر آزمایشگاهی
درمان پوکی استخوانSodium alendronate
آلندرونات سدیم
*
درمان آرتریت نقرسی و هیپراوریسمیآلوپورینول
Allopurinol
↓ سطوح سرمی و ادراری اسید اوریک
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
ترومبوسیتوپنی
↓گلبول های قرمز
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح کراتینین سرم
↓ کلیرانس کراتینین
شل کننده عضلاتBakolofen
باکلوفن
↑ سطح گلوکز سرم
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
ضد التهابDiclofenac sodium
دیکلوفناک سدیم
↓ سطح هموگلوبین
↓ هماتوکریت
↓ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↓ سطح سرمی LDH
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↑ سطح سرمی اوره
↓ سطح کراتینین سرم
ضد التهابIbuprofen
ایبوپروفن
↓ سطح هموگلوبین
↓ هماتوکریت
لکوپنی
ترومبوسیتوپنی
↓ کلیرانس کراتینین
↑ زمان خونریزی
↑ سطح سرمی پتاسیم
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح کراتینین سرم
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطح سرمی LDH
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↓ سطح گلوکز سرم

تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی ازدرمان بیماری های سیستم عصبی و اختلالات خواب

دسته داروئیداروتغییر آزمایشگاهی
ضد تشنجValproic acid
والپرویک اسید
کتون ادرار مثبت کاذب
ترومبوسیتوپنی
لکوپنی
↑ سطوح سرمی AST و ALT
ضد اضطرابAlprazolam
آلپرازولام
↓ هماتوکریت
نوتروپنی
داروی ضد افسردگیAmitriptyline
آمی تریپتیلین
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ یا ↓ سطح گلوکز سرم
داروی ضد افسردگیBupropion
بوپروپیون
آمفتامین ادرار مثبت کاذب
ضد تشنجCarbamazepine
کاربامازپین
افزایش کاذب سطح پرفنازین
نتایج مثبت کاذب ضد افسردگی سه حلقه ای
پان سیتوپنی
hCG منفی کاذب
ترومبوسیتوپنی
لکوپنی
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطح سرمی اوره
↓ سطح سدیم سرم
↑ سطح کلسترول سرم
↑ سطح سرمی HDL-c
↑ سطح سرمی تری گلیسیرید
پروتئینوری
گلیکوزوری
تثبیت کننده خلق و خوLithium carbonate
کربنات لیتیوم
↑ سطح سدیم سرم
داروی ضد افسردگیClomipramine
کلومیپرامین
لکوپنی
آگرانولوسیتوز
ترومبوسیتوپنی
کم خونی
پان سیتوپنی
↑ سطوح سرمی ALT و AST
↑ یا ↓ سطح گلوکز سرم
ضد اضطرابClonazepam
کلونازپام
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
ضد روان پریشیChlorpromazine
کلرپرومازین
تست فنیل کتونوری مثبت کاذب
سالیسیلات مثبت کاذب در ادرار
نتایج hCG منفی یا مثبت کاذب
بیلی روبین ادرار مثبت کاذب
نوتروپنی
آگرانولوسیتوز
↓ هماتوکریت
↓ سطح هموگلوبین
لکوپنی
↓ گرانولوسیت
ترومبوسیتوپنی
↑ سطح سرمی پرولاکتین
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
ضد اضطرابDiazepam
دیازپام
*
ضد تشنجPhenytoin
فنی توئین
باربیتورات های ادرار مثبت کاذب
ترومبوسیتوپنی
لکوپنی
آگرانولوسیتوز
پان سیتوپنی
↓ سطح سرمی T4
تست سرکوب دگزامتازون کمتر از حد طبیعی
↑ سطح گلوکز سرم
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطح سرمی GGT
ضد تشنجPhenobarbital
فنوباربیتال
افزایش کاذب سطح پنتوباربیتال
↓ سطح بیلی روبین سرم
داروی ضد افسردگیFluoxetine

فلوکستین
پروتئینوری
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطوح سرمی ALT و AST
↑ سطح سرمی اوره
↑ سطح کراتین فسفوکیناز سرم
↑ یا ↓ سطح گلوکز سرم
↓ سطح کلسیم سرم
↓ سطح سدیم سرم
↓ سطح اسید اوریک سرم
ضد روان پریشیHaloperidol

هالوپریدول
↑ سطح سرمی پرولاکتین
↓ سطح کلسترول سرم
لکوپنی
نوتروپنی
آگرانولوسیتوز
داروی ضد افسردگیImipramine
ایمی پرامین
↑ یا ↓ سطح گلوکز سرم
داروی ضد پارکینسونLevodopa + benserazide
لوودوپا + بنسرازید
گلوکز ادرار منفی کاذب
کتون ادرار مثبت کاذب
افزایش کاذب کاتکول آمین ها و متابولیت های آنها در ادرار و پلاسما
تست کومبس مثبت کاذب
داروی ضد پارکینسونLevodopa + carbidopa
لوودوپا + کاربیدوپا
گلوکز ادرار منفی کاذب
کتون ادرار مثبت کاذب
سطوح بالای کاذب کاتکول آمین ها و متابولیت های آنها در ادرار و پلاسما
تست کومبس مثبت کاذب
↓ سطح هموگلوبین
↓ هماتوکریت
آگرانولوسیتوز
کم خونی همولیتیک و غیر همولیتیک
ترومبوسیتوپنی
لکوسیتوز
↑ سطح گلوکز سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطح سرمی LDH
↑ سطح ید متصل به پروتئین سرم
↓ سطح سرمی اوره
↓ سطح کراتینین سرم
↓ سطح اسید اوریک سرم
داروی ضد افسردگیNortriptyline
نورتریپتیلین
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ یا ↓ سطح گلوکز سرم
ضد تشنجOxcarbazepine
اکسکاربازپین
↓ سطح سدیم سرم
مسکن
تب بر
Paracetamol
پاراستامول
افزایش کاذب سطح اسید اوریک سرم
مثبت کاذب 5-هیدروکسی اندول استیک اسید ادرار
↑ سطوح سرمی ALT و AST
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطح سرمی LDH
↑ زمان پروترومبین
کاهش کاذب سطح گلوکز سرم
داروی ضد افسردگیSertraline
سرترالین
بنزودیازپین های ادرار مثبت کاذب
↓ سطح اسید اوریک سرم
ضد روان پریشیThioridazine
تیوریدازین
سالیسیلات ادرار مثبت کاذب
نتایج مثبت یا منفی کاذب hCG
بیلی روبین ادرار مثبت کاذب
↓ هماتوکریت
↓ سطح هموگلوبین
لکوپنی
↓ گرانولوسیت
ترومبوسیتوپنی
↑ سطح بیلی روبین سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطح سرمی پرولاکتین
ضد تشنجTopiramate
توپیرامات
↓ سطح فسفات سرم
↓ سطح سرمی پتاسیم
↑ سطوح آلکالین فسفاتاز سرم
↑ سطوح سرمی AST و ALT
ضد روان پریشیHaloperidol decanoate
هالوپریدول دکانوات
*

تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی ازدرمان بیماری های انگلی

دسته داروئیداروتغییر آزمایشگاهی
ضد انگلAlbendazole
آلبندازول
لکوپنی
↑ سطوح سرمی AST و ALT
ضد انگلIvermectin
ایورمکتین
لکوپنی
ائوزینوفیلی
↑ سطح هموگلوبین
↑ سطوح سرمی AST و ALT
ضد انگلMebendazole
مبندازول
لکوپنی
ترومبوسیتوپنی
↓ سطح هموگلوبین
نوتروپنی (از جمله آگرانولوسیتوز)
↑ سطح سرمی اوره به صورت گذرا
↑ سطوح سرمی AST و ALT به صورت موقت
↑ سطح سرمی آلکالین فسفاتاز به طور موقت
ضد انگلPermethrin
پرمترین
*
ضد انگلPyrimethamine
پیریمتامین
↓ سطح سرمی اسید فولیک
↓ سطح سرمی ویتامین B12
لکوپنی
ترومبوسیتوپنی
پان سیتوپنی
کم خونی مگالوبلاستیک

تداخل دارویی در تست های آزمایشگاهی ناشی ازدرمان بیماری های تنفسی

دسته داروئیداروتغییر آزمایشگاهی
برونکودیلاتورAminophylline
آمینوفیلین
کاهش کاذب سطح فنوباربیتال
ضد التهابBeclomethasone
بکلومتازون
*
ضد التهابBudesonide
بودزوناید
*
ضد احتقان بینیSodium chloride
سدیم کلرید
*
آنتی هیستامینLoratadine
لوراتادین
*
آنتی هیستامینPromethazine
پرومتازین
سالیسیلات مثبت کاذب در ادرار
نتایج مثبت یا منفی کاذب hCG
لکوپنی
آگرانولوسیتوز
↑ سطح گلوکز سرم
برونکودیلاتورSalbutamol
سالبوتامول
↓ سطح سرمی پتاسیم

داروهای آتنولول، پروپرانولول، کارودیلول، هیدروکلروتیازید، کاربامازپین، هالوپریدول، کلوپیدوگرل، مدروکسی پروژسترون، پردنیزولون و پردنیزون می‌توانند باعث تغییر پروفایل لیپیدی به عنوان تداخل بیولوژیکی اصلی شوند. بنابراین، پایش پروفایل لیپیدی بیمارانی که آن داروها را مصرف می کنند، مهم است، زیرا افزایش سطح سرمی تری گلیسیرید و کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL-c) و کاهش سطح سرمی کلسترول لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) با افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی همراه است.

تداخلات-دارویی
تداخل داروها با آزمایش های پانل چربی

اسید استیل سالیسیلیک، آتنولول، کارودیلول، کلونیدین، فوروزماید، هیدروکلروتیازید، پروپرانولول، سیمواستاتین، پردنیزولون، پردنیزون، آموکسی سیلین، آموکسی سیلین + کلاوولانیک اسید، آزیترومایسین، بنزاتین پنی سیلین، نیتروفوآمین، نیتروفوآمینی، نیتروفوآمینی لوودوپا + بنسرازید، لوودوپا + کاربیدوپا، نورتریپتیلین، پاراستامول، پرومتازین، سیپروفلوکساسین و کاربامازپین با تغییر در متابولیسم گلوکز از طریق کاهش ترشح یا عمل انسولین همراه هستند.

از آنجایی که آنها گلوکز خون را به عنوان یک تداخل بیولوژیکی افزایش می دهند، پایش سطوح گلیسمی بیمارانی که از آنها استفاده می کنند مهم است. علاوه بر این، در صورتی که بیماران مبتلا به دیابت باشند، ممکن است نیاز به تنظیم دوز داروی ضد دیابت باشد.

تداخل-پروپرانول-با-آزمایش-قند
تداخل داروی پروپرانول با آزمایش قند

داروهای اصلی که باعث تداخل بیولوژیکی در عملکرد کبد می شوند عبارتند از:

امپرازول، اسید استیل سالیسیلیک، کلوپیدوگرل، انوکساپارین، هپارین، کاپتوپریل، لوزارتان، متیل دوپا، سیمواستاتین، کتوکونازول، مدروکسی پروژسترون، کلوتریمازول، آموکسی پروژسترون، کلوتریمازول، پنترومازول داکسی سایکلین، اریترومایسین، فلوکونازول، مترونیدازول، نیتروفورانتوئین، سولفامتوکسازول + تری متوپریم، آلوپورینول، باکلوفن، دیکلوفناک سدیم، ایبوپروفن، والپروئیک اسید، آمی تریپتیلین، کاربامازپین، کلونازپامینوپروماتین، کلونازپامینو تری متووکس، آلبندازول، ایورمکتین، مبندازول، سفتریاکسون، سیپروفلوکساسین، پیریدوکسین و پاراستامول.

برخی از این داروها  برای کبد سمی هستند و برای پایش عملکرد کبد، اندازه گیری آنزیم های کبدی آلانین ترانس آمیناز (ALT)، آسپارتات ترانس آمیناز (AST)، گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT) و آلکالین فسفاتاز (ALP) و همچنین بیلی روبین های کبدی مهم هستند.

آسیب کبدی
تداخل داروها با عملکرد و تست های کبدی

داروهایی که باعث تداخل بیولوژیکی در عملکرد کلیه با خطر افزایش سطح اوره و کراتینین و کاهش کلیرانس کراتینین می شوند عبارتند از:

کلوپیدوگرل، آتنولول، کاپتوپریل، کارودیلول، اسپیرونولاکتون، فوروزماید، هیدروکلروتیازید، لوزارتان، متیل دوپا، آسیکلوپرانولول آزیترومایسین، سفالکسین، کلاریترومایسین، نیتروفورانتوئین، سولفامتوکسازول + تری متوپریم، آلوپورینول، دیکلوفناک سدیم، ایبوپروفن، کاربامازپین، فلوکستین، لوودوپا + کاربیدوپا، مبندازول، آسیکلوویر، سفتری فاکسون، و. برخی از این داروها نفروتوکسیک هستند.

برای پیشگیری از بیماری مزمن کلیوی، مانیتور عملکرد کلیه از طریق ارزیابی میزان فیلتراسیون گلومرولی و آلبومینوری ضروری است. علاوه بر این، برخی از این داروها در بیمارانی که قبلاً بیماری کلیوی دارند، منع مصرف دارند یا باید دوز آن را تنظیم کنند.

تداخل-داروها-با-عملکرد-و-تست-های-کلیوی
تداخل داروها با عملکرد و تست های کلیوی

لیناگلیپتین، استیل سالیسیلیک اسید، کلوپیدوگرل، آتنولول، کارودیلول، اسپیرونولاکتون، فوروزماید، هیدروکلروتیازید، متیل دوپا و پروپرانولول به عنوان تداخل بیولوژیکی باعث افزایش سطح اسید اوریک می شوند، که در پایش سطح سرمی این آنالیت در بیماران به دلیل استفاده از این داروها مهم است.
الکترولیت ها برای عملکرد اساسی زندگی مانند حفظ خنثی الکتریکی سلول ها، تولید و هدایت پتانسیل های عمل در اعصاب و ماهیچه ها ضروری هستند.

داروهایی که سطح الکترولیت‌ها (سدیم، پتاسیم، منیزیم، کلسیم) را تغییر می‌دهند عبارتند از: هیدروکسید آلومینیوم + هیدروکسید منیزیم، انسولین نوترکیب انسانی (NPH)، انسولین انسانی معمولی، امپرازول، انوکساپارین، هپارین، آتنولول، کاپتوپریل، کارپریودیلونل، ان‌اسپی، فوروزماید، هیدروکلروتیازید، لوزارتان، متیل دوپا، پروپرانولول، پردنیزولون، آزیترومایسین، بنزاتین پنی سیلین، سولفامتوکسازول + تری متوپریم، ایبوپروفن، کاربامازپین، کربنات لیتیوم، فلوکستین، اکسکاربازیراول، سالبوترات، اکسکاربازیراول، آنتوپازپین.

سطوح بالا یا کاهش الکترولیت ها می تواند باعث عدم تعادل در بدن شود و عملکرد طبیعی بدن را مختل کند و خطر عوارضی مانند مرگ را در پی داشته باشد. بنابراین، نظارت بر سطوح سرمی در بیمارانی که با این داروها درمان می شوند، مهم است.

تداخل دارویی با تست های پانل الکترولیت
تداخل دارویی با تست های پانل الکترولیت

اسید استیل سالیسیلیک، آمیودارون، فنی توئین و مدروکسی پروژسترون می توانند از نظر بیولوژیکی در سطوح هورمون های تری یدوتیرونین (T3) و تیروکسین (T4) دخالت کنند.
مسئول تنظیم متابولیسم هورمون محرک تیروئید (TSH) است که توسط غده هیپوفیز قدامی تولید و آزاد می شود و مسئول تنظیم ترشح هورمون های تیروئید است. بنابراین نظارت بر هورمون های تیروئیدی بیماران در استفاده از داروهای مذکور از اهمیت بالایی برخوردار است. علاوه بر این، در بیماران مبتلا به کم کاری تیروئید که تحت درمان با لووتیروکسین هستند، ممکن است تنظیم دوز ضروری باشد.

آزمایش-TSH
تفسیر پانل تیروئیدی

برخی از داروها حتی می توانند باعث تغییرات در شمارش خون شوند: دابیگاتران، هیدرالازین، آموکسی سیلین، آموکسی سیلین + اسید کلاوولانیک، بنزاتین پنی سیلین، دیکلوفناک سدیم، ایبوپروفن، کلرپرومازین، کلومیپرامین، لوودوپا + کاربیدوپا، تیوریادازین، سیوریداسولون، سیفلو سیلور، سیوریدازین، سی فلوئورکس، سیوریدازین، پروروکسین، سیفلوکساین، سیفلوکسا.

آنها سطح هموگلوبین را کاهش می دهند و باعث کم خونی می شوند:

متفورمین، پیریدوکسین، پیریمتامین همچنین می‌توانند باعث کاهش سطح ویتامین B12 و/یا اسید فولیک شوند که منجر به کم‌خونی مگالوبلاستیک می‌شود. کاپتوپریل، انالاپریل، هیدرالازین، سیلور سولفادیازین، آموکسی سیلین، آموکسی سیلین + اسید کلاوولانیک، آزیترومایسین، بنزاتین پنی سیلین، سفالکسین، ایبوپروفن، والپروئیک اسید، آلپرازولام، کاربامازپین، کلومیپرامین، پرومازیندوولولورم مبندازول، پرومتازین، سفتریاکسون، سیپروفلوکساسین و پیریمتامین می توانند باعث تداخل در سطوح لکوسیت شوند.

اگر بیماران از هر یک از این داروها استفاده می کنند، نظارت بر آنها از طریق شمارش خون ضروری است.

تداخل-داروها-با-سلول-های-خونی
تداخل داروها با سلول های خونی

در مورد لخته شدن خون، داروهایی که با سطح پلاکت ها تداخل دارند عبارتند از: هپارین، هیدرالازین، سولفادیازین نقره، آموکسی سیلین، آموکسی سیلین + اسید کلاوولانیک، آزیترومایسین، سفالکسین، آلوپورینول، ایبوپروفن، والپروئیک اسید، کاربامازپرومین، لپروئیک، کاربامازپرومازپین، کلووپاپین تیوریدازین، مبندازول، سفتریاکسون، سیپروفلوکساسین، پیریمتامین.

از آنجایی که اسید استیل سالیسیلیک، متیل دوپا، آزیترومایسین، پاراستامول و سفتریاکسون می‌توانند باعث تغییر در زمان پروترومبین شوند، پایش بیمارانی که از این داروها استفاده می‌کنند با استفاده از ارزیابی آزمایشگاهی پانل انعقادی ضروری است. علاوه بر این، در صورت استفاده بیمار از ضد انعقاد خوراکی، ممکن است تنظیم دوز دارو ضروری باشد.

تداخل داروها با تست های انعقادی
تداخل داروها با تست های انعقادی

متفورمین، امپرازول، کاپتوپریل، کلونیدین، اسپیرونولاکتون، هیدرالازین، متیل دوپا، نیفدیپین ریتارد، آموکسی سیلین + اسید کلاوولانیک، بنزاتین پنی سیلین، سفالکسین، داکسی سیکلین، اریترومایسین، نیتروفورانتوئنوپرومازینپرومازین فنوباربیتال، لوودوپا + بنسرازید، لوودوپا + کاربیدوپا، پاراستامول، سرترالین، تیوریدازین، پرومتازین، سفتریاکسون، سیپروفلوکساسین و پیریدوکسین داروهایی هستند که می‌توانند باعث تداخل در آنالیز هایی می شوند که منجر به افزایش یا کاهش کاذب آنتی‌بادی‌های زیر می‌شود:

5-هیدروکسی-ایندول استیک اسید، اسید اوریک، آمفتامین، باربیتورات ها، بنزودیازپین ها، بیلی روبین، کاتکول آمین ها، کتون، کراتینین، دیگوکسین، فنیل کتونوری، گلوکز، گلوکز، گنادوتروپین کوریونی انسانی، پنل گنادوتروپیناته، اپنیل.

نتیجه گیری در مورد تداخلات دارویی در  آزمایش ها:

تست های آزمایشگاهی برای تشخیص صحیح مشکلات بالینی بیمار توسط پزشک و انتخاب روش درمانی مناسب ضروری است. یک آزمایش نادرست منجر به درمان نادرست می شود که می تواند در آینده عوارضی در سلامت بیماران ایجاد کند. علاوه بر این، برخی از داروها می توانند تغییراتی را در تست های آزمایشگاهی به دلیل اثرات نامطلوب ایجاد کنند. به همین دلیل نظارت بر بیمارانی که از آنها استفاده می کنند بسیار مهم است.
منابع مورد استفاده در این مطلب

Santos PCJL, Silva AM, Marcatto LR, et Interferência de medicamentos utilizados nos exames laboratoriais para monitoramento de dislipidemias e diabetes mellitus. Unisanta Health Science; 2017; 1(1): 18-32.

Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. Perfil dos municípios 2017. Available at: https://www.divinopolis.mg.leg.br/sobre-divinopolis/ geografia. [Accessed on: 20 July 2019].

World Health Organization. Essential medicines and health products. Anatomical Therapeutic Chemical (ATC) classification. Available at: https://who.int/medicines/regulation/medicines-safety/toolkit_atc/en/. [Accessed on: 16 Dec 2019].

Sociedade Brasileira de Diabetes (SBD). Diretrizes da Sociedade Brasileira de Diabetes 2017-2018. São Paulo: Clannad;

Lucas GNC, Leitão ACC, Alencar RL, Xavier RMF, Daher EF, Junior Aspectos fisiopatológicos da nefropatia por anti-inflamatórios não esteroidais. J Bras Nefrol. 2019; 41(1): 124-30.

Porto JR, Gomes KB, Fernandes AP, Domingueti CP. Avaliação da função renal na doença renal crônica. Rev Bras Análises Clínicas. 2017; 49(1): 26-35.

Azevedo VF, Lopes MP, Catholino NM, Paiva ES, Araújo VA, Pinheiro Revisão crítica do tratamento medicamentoso da gota no Brasil. Rev Bras Reumatol. 2017; 57(4): 346-55.

Shrimanker I, Bhattarai S. Eletrólitos. [Updated on: 3 May, 2019]. In: StatPearls [Internet]. Ilha do Tesouro (FL): StatPearls Publishing; 2019. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK541123/.

Sinco HBC, Peñafiel COR, Sánchez AS, Jaloma JC, Murillo CM, Figueiroa EM. Megaloblastic anaemia: folic acid and vitamin B12 metabolism. Rev Med Del Hospital General de México. 2015; 78(3): 135-43.

Ferreira AL, Rocha CP, Vieira LM, Dusse LMSA, Junqueira DRG, Carvalho Alterações hematológicas induzidas por medicamentos convencionais e alternativos. Rev Bras Farmácia. 2013; 94(2): 94-101.

Wolf JM, Wolf A review on oral anticoagulant therapeutics in the management of thrombosis. Rev Saúde Biologia. 2017; 12(1): 66-78.

دکتر فرزاد باباخانیمشاهده نوشته ها

PHD ویروس‌شناسی پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *