آزمایش گلوکاگون | Glucagon

دکتر فرزاد باباخانی
آخرین بروزرسانی
27 آذر 1402
آخرین بروزرسانی
27 آذر 1402
آزمایش گلوکاگون | Glucagon

آزمایش گلوکاگون (Glucagon) یک تست تشخیصی پزشکی است که برای اندازه گیری سطح گلوکاگون در خون استفاده می شود. این آزمایش اغلب برای ارزیابی عملکرد پانکراس و بررسی برخی شرایط پزشکی مرتبط با متابولیسم گلوکز انجام می شود. گلوکاگون یک هورمون پپتیدی است که توسط سلول های آلفا پانکراس تولید می شود. نقش مهمی در هموستاز گلوکز ایفا می کند و در تقابل با انسولین عمل می کند.

عملکرد اصلی گلوکاگون افزایش سطح گلوکز خون است. این کار را با تجزیه گلیکوژن (گلوکز ذخیره شده) در کبد به گلوکز انجام می دهد که سپس به جریان خون آزاد می شود. علاوه بر این، گلوکونئوژنز، تولید گلوکز از منابع غیر کربوهیدراتی، مانند اسیدهای آمینه و اسیدهای چرب را تحریک می کند.

چرا آزمایش گلوکاگون (Glucagon) درخواست می شود؟

آزمایش گلوکاگون برای چندین هدف خاص مربوط به ارزیابی متابولیسم گلوکز و عملکرد پانکراس درخواست می شود. در اینجا دلایل اصلی وجود دارد که چرا یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی ممکن است آزمایش گلوکاگون را درخواست کند:

  • دیابت نوع 1: در افراد مشکوک به دیابت نوع 1 که لوزالمعده انسولین تولید نمی کند، اندازه گیری سطح گلوکاگون می تواند اطلاعات بیشتری در مورد عملکرد پانکراس ارائه دهد.
  • دیابت نوع 2: در حالی که کمتر شایع است، اختلالات در ترشح گلوکاگون می تواند در دیابت نوع 2 رخ دهد. آزمایش سطح گلوکاگون به درک تعادل کلی هورمون های دخیل در تنظیم گلوکز کمک می کند.
  • پانکراتیت: در موارد پانکراتیت (التهاب لوزالمعده)، ارزیابی سطح گلوکاگون می تواند به درک تأثیر بر عملکرد پانکراس کمک کند.
    تومورهای پانکراس: آزمایش گلوکاگون ممکن است بخشی از ارزیابی برخی از تومورهای پانکراس مانند گلوکاگونوم باشد.
  • هیپوگلیسمی غیر قابل توضیح: اگر فردی دوره های مکرر قند خون پایین (هیپوگلیسمی) را تجربه کند، آزمایش گلوکاگون ممکن است برای بررسی علت استفاده شود، به خصوص اگر سطح انسولین طبیعی باشد.
  • نظارت پس از جراحی: پس از جراحی پانکراس، به ویژه اگر شامل برداشتن قسمت هایی از پانکراس باشد، ممکن است از آزمایش گلوکاگون برای ارزیابی عملکرد باقی مانده پانکراس استفاده شود.
  • ارزیابی انسولینوم: آزمایش گلوکاگون می تواند بخشی از ارزیابی انسولینوم ها باشد، که تومورهای پانکراس هستند که می توانند منجر به ترشح غیرطبیعی انسولین و گلوکاگون شوند.
  • اختلالات لوزالمعده: برای افرادی که تحت درمان برای برخی از اختلالات پانکراس مانند گلوکاگونوم هستند، نظارت بر سطح گلوکاگون می تواند به ارزیابی اثربخشی درمان کمک کند.

آزمایش گلوکاگون معمولاً با اندازه گیری غلظت گلوکاگون در خون انجام می شود. ناهنجاری در سطح گلوکاگون می تواند بینش ارزشمندی در مورد عملکرد پانکراس و تنظیم کلی گلوکز خون ارائه دهد. توجه به این نکته مهم است که این آزمایش اغلب بخشی از یک رویکرد تشخیصی گسترده‌تر است و نتایج در ارتباط با سایر یافته‌های بالینی و آزمایشگاهی تفسیر می‌شوند.

در صورت داشتن چه علائمی آزمایش گلوکاگون (Glucagon) بایستی انجام شود؟

اگر یک پزشک معالج مشکوک باشد یا بخواهد شرایط پزشکی خاص مربوط به متابولیسم گلوکز یا عملکرد پانکراس را بررسی کند، ممکن است آزمایش گلوکاگون در نظر گرفته شود. این یک آزمایش روتین برای همه نیست، اما بر اساس نشانه های بالینی درخواست می شود. در اینجا مواردی وجود دارد که ممکن است آزمایش گلوکاگون در نظر گرفته شود:

  • دیابت مشکوک یا موجود: اگر علائم دیابت وجود داشته باشد یا اگر فردی مبتلا به دیابت تشخیص داده شده باشد، پزشک معالج ممکن است هورمون های مختلف دخیل در تنظیم گلوکز از جمله گلوکاگون را ارزیابی کنند.
  • هیپوگلیسمی غیر قابل توضیح: اگر فردی دوره های مکرر قند خون پایین (هیپوگلیسمی) را بدون علت ظاهری تجربه کند، ممکن است برای بررسی دلیل زمینه ای آزمایش گلوکاگون در نظر گرفته شود.
  • ارزیابی اختلالات پانکراس: برای اختلالات مشکوک لوزالمعده، مانند پانکراتیت یا تومورها (به عنوان مثال، گلوکاگونوم)، آزمایش گلوکاگون ممکن است بخشی از فرآیند تشخیصی باشد.
  • مانیتورینگ پس از جراحی پانکراس: پس از جراحی پانکراس، به خصوص اگر قسمت هایی از پانکراس برداشته شده باشد، پزشک معالج ممکن است از آزمایش گلوکاگون برای ارزیابی عملکرد باقی مانده پانکراس استفاده کنند.
  • بررسی انسولینوم: در مواردی که مشکوک به انسولینوما (توموری که انسولین اضافی تولید می کند)، اندازه گیری سطح گلوکاگون به همراه سطح انسولین می تواند بخشی از ارزیابی باشد.

اگر علائمی مانند تشنگی بیش از حد، تکرر ادرار، کاهش وزن غیرقابل توضیح یا سایر علائمی را دارید که می‌تواند مرتبط با دیابت یا اختلالات پانکراس باشد، مهم است که این علائم را با پزشک خود در میان بگذارید. آنها یک ارزیابی کامل انجام خواهند داد که ممکن است شامل آزمایش خون، مطالعات تصویربرداری و سایر اقدامات تشخیصی بر اساس مورد فردی شما باشد.

نمونه مورد نیاز برای آزمایش گلوکاگون (Glucagon):

  • ظرف/لوله: لوله با درب بنفش حاوی ضد انعقاد EDTA
  • نوع نمونه: پلاسما
  • حجم نمونه: 2 میلی لیتر

EDTA 1 1

شرایط نگهداری دمایی برای آزمایش گلوکاگون Glucagon

اطلاعات تکمیلی:

  • قبل از جمع آوری نمونه، لوله را در دمای 4 درجه سانتیگراد از قبل سرد کنید.
  • داخل لوله از قبل سرد شده بکشید و به شرح زیر عمل کنید:
  • لوله پر شده را به مدت 10 دقیقه در یخ مرطوب قرار دهید.
  • عمل سانتریفیوژ را ترجیحا در یک سانتریفیوژ یخچال دار یا در یک حامل سانتریفیوژ از قبل سرد شده انجام دهید.
  • بلافاصله پس از سانتریفیوژ، پلاسما را در یک ویال پلاستیکی تقسیم کنید و منجمد کنید.
روش های مختلف جمع آوری نمونه های آزمایشگاه

روش های مختلف جمع آوری نمونه های آزمایشگاه

لوله های آزمایش و ضد انعقادها (Test tubes and Anticoagulants)

لوله های آزمایش و ضد انعقادها (Test tubes and Anticoagulants)

ذخیره سازی نمونه های آزمایشگاهی

ذخیره سازی نمونه های آزمایشگاهی

آمادگی قبل از انجام آزمایش گلوکاگون (Glucagon):

  • به طور معمول، از بیمار خواسته می شود تا 8 تا 10 ساعت قبل از گرفتن نمونه خون ناشتا باشید. گاهی اوقات، یک پزشک ممکن است زمانی که ناشتا بودن امکان پذیر نیست، مانند زمانی که آزمایش تحمل گلوکز انجام می شود، آزمایش را درخواست کند.
  • به مدت 12 ساعت قبل از جمع آوری نمونه، مولتی ویتامین یا مکمل های غذایی حاوی بیوتین (ویتامین B7) که معمولا در مکمل های مو، پوست و ناخن و مولتی ویتامین ها یافت می شود، مصرف نکنید.

روش های آزمایشگاهی انجام آزمایش گلوکاگون (Glucagon):

روش ایمونوسوربنت متصل با آنزیم (ELISA):

ELISA یک روش پرکاربرد برای اندازه گیری غلظت مواد مختلف از جمله هورمون هایی مانند گلوکاگون است. این روش شامل استفاده از آنتی بادی ها و واکنش های آنزیمی برای تشخیص است.

  • پوشش دهی میکروپلیت: با پوشاندن میکروپلیت با آنتی بادی جاذب مخصوص گلوکاگون شروع کنید. این آنتی بادی روی سطح صفحه بی حرکت می شود و به طور انتخابی به گلوکاگون موجود در نمونه متصل می شود.
  • مسدود کردن: پس از پوشش، محل های اتصال پروتئین باقی مانده روی میکروپلیت را با یک عامل مسدود کننده مسدود کنید. این امر از اتصال غیر اختصاصی سایر پروتئین ها یا مولکول ها جلوگیری می کند و صدای پس زمینه را کاهش می دهد.
  • انکوباسیون نمونه: نمونه پلاسمای حاوی گلوکاگون را به چاهک های میکروپلیت اضافه کنید. اگر گلوکاگون در نمونه وجود داشته باشد، به آنتی بادی جذب بی حرکت متصل می شود.
  • شستشو: میکروپلیت را به طور کامل بشویید تا هرگونه مواد غیر متصل شده از بین برود. این مرحله به حذف تداخل کمک می کند و ویژگی سنجش را افزایش می دهد.
  • افزودن آنتی بادی تشخیص: یک آنتی بادی تشخیصی معرفی کنید که مخصوص گلوکاگون نیز باشد. این آنتی بادی به یک آنزیم (مانند پراکسیداز ترب کوهی یا آلکالین فسفاتاز) کونژوگه می شود. آنتی بادی تشخیص به گلوکاگون جذب شده توسط آنتی بادی بی حرکت متصل می شود.
  • شستشو (دوباره): میکروپلیت را مجدداً بشویید تا هرگونه مزدوج آنتی‌بادی آنزیم شناسایی نشده حذف شود.
  • افزودن سوبسترا: یک محلول سوبسترا که با آنزیم واکنش می دهد اضافه کنید. سوبسترا بر اساس آنزیم مورد استفاده (به عنوان مثال، TMB برای پراکسیداز ترب کوهی) انتخاب می شود. این آنزیم یک واکنش تولید رنگ را کاتالیز می کند.
  • توسعه رنگ: واکنش کاتالیز شده توسط آنزیم یک محصول رنگی تولید می کند. شدت رنگ با مقدار گلوکاگون موجود در نمونه نسبت مستقیم دارد.
  •  توقف: برای متوقف کردن واکنش توسعه رنگ، یک محلول توقف اضافه کنید. این رنگ را تغییر می دهد و امکان اندازه گیری نقطه پایانی واکنش را فراهم می کند.
  • اندازه گیری: جذب محلول رنگی را در یک طول موج مشخص با استفاده از میکروپلیت خوان اندازه گیری کنید. جذب متناسب با غلظت گلوکاگون در نمونه است.
  • تجزیه و تحلیل داده ها: جذب نمونه را با منحنی استاندارد تولید شده با استفاده از غلظت های شناخته شده گلوکاگون مقایسه کنید. این امکان تعیین کمیت گلوکاگون در نمونه را فراهم می کند.

ELISA به دلیل حساسیت و ویژگی بالای خود شناخته شده است و آن را به ابزاری ارزشمند در آزمایشگاه های بالینی برای اندازه گیری دقیق سطح گلوکاگون و سایر مولکول های زیستی تبدیل می کند. استانداردسازی و رعایت معیارهای کنترل کیفیت برای به دست آوردن نتایج قابل اعتماد بسیار مهم است.

روش ایمونواسی الکتروکمی لومینسانس (ECLIA):

ECLIA یک تکنیک بسیار حساس است که برای اندازه گیری غلظت آنالیت های مختلف از جمله هورمون هایی مانند گلوکاگون استفاده می شود. ECLIA اصول ایمونواسی را با تشخیص الکتروشیمیایی برای دستیابی به نتایج دقیق و دقیق ترکیب می کند.

  • پوشش میکروپلیت یا Bead: با پوشاندن یک میکروپلیت یا Bead با آنتی بادی جذب مخصوص گلوکاگون شروع کنید. این آنتی بادی بی حرکت به طور انتخابی به گلوکاگون موجود در نمونه متصل می شود.
  • انکوباسیون نمونه: نمونه پلاسمای حاوی گلوکاگون را به چاهک های میکروپلیت اضافه کنید. اگر گلوکاگون در نمونه وجود داشته باشد، به آنتی بادی جذب بی حرکت متصل می شود.
  • شستشو: میکروپلیت را بشویید تا هر گونه مواد غیر متصل شده حذف شود و تداخل پس زمینه کاهش یابد.
  • افزودن آنتی بادی تشخیص: یک آنتی بادی تشخیصی معرفی کنید که مخصوص گلوکاگون نیز باشد. این آنتی بادی تشخیص با یک کمپلکس روتنیوم، که به عنوان برچسب الکتروشیمیایی لومینسانس عمل می کند، برچسب گذاری شده است.
  • فعال سازی الکتروشیمیایی: یک پتانسیل الکتریکی را به میکروپلیت اعمال کنید و باعث می شود که آنتی بادی شناسایی برچسب روتنیوم انرژی الکتروشیمیایی را آزاد کند.
  • اندازه گیری سیگنال ECL: سیگنال الکتروشیمیلومینسانس را با استفاده از آشکارساز اندازه گیری کنید. نور ساطع شده متناسب با مقدار گلوکاگون موجود در نمونه است.
  • تجزیه و تحلیل داده ها: سیگنال ECL را که معمولاً در واحدهای نور نسبی (RLUs) اندازه گیری می شود، تجزیه و تحلیل کنید. سیگنال از نمونه را با منحنی استاندارد تولید شده با استفاده از غلظت های شناخته شده گلوکاگون مقایسه کنید. این امکان تعیین کمیت گلوکاگون در نمونه را فراهم می کند.
  • کنترل کیفیت: شامل کنترل های مناسب، مانند کنترل های مثبت و منفی، برای اطمینان از صحت و قابلیت اطمینان سنجش.

ECLIA چندین مزیت از جمله حساسیت بالا، دامنه دینامیکی گسترده و توانایی تشخیص غلظت کم آنالیت ها را ارائه می دهد. برچسب الکتروشیمیایی یک سیگنال پایدار و قابل اندازه گیری را ارائه می دهد که به دقت سنجش کمک می کند.

توجه به این نکته مهم است که پلتفرم‌های تجاری ECLIA، مانند پلتفرم‌های تولیدکنندگان تشخیصی، اغلب بسیاری از این مراحل را خودکار می‌کنند و معرف‌های آماده برای استفاده را ارائه می‌کنند و تکرارپذیری و سهولت استفاده از روش را در آزمایشگاه‌های بالینی افزایش می‌دهند. استانداردسازی و رعایت معیارهای کنترل کیفیت برای به دست آوردن نتایج قابل اعتماد و دقیق ضروری است.

روش کمی لومینسانس ایمونواسی (CLIA):

CLIA یک تکنیک حساس است که برای اندازه گیری غلظت مواد مختلف از جمله هورمون هایی مانند گلوکاگون استفاده می شود.

  • پوشش میکروپلیت یا Bead: با پوشاندن یک میکروپلیت یا Bead با آنتی بادی جذب مخصوص گلوکاگون شروع کنید. این آنتی بادی بی حرکت به طور انتخابی به گلوکاگون موجود در نمونه متصل می شود.
  • انکوباسیون نمونه: نمونه پلاسمای حاوی گلوکاگون را به چاهک های میکروپلیت اضافه کنید. اگر گلوکاگون در نمونه وجود داشته باشد، به آنتی بادی جذب بی حرکت متصل می شود.
  • شستشو: میکروپلیت را بشویید تا هر گونه مواد غیر متصل شده حذف شود و تداخل پس زمینه کاهش یابد.
  • افزودن آنتی بادی تشخیص: یک آنتی بادی تشخیصی معرفی کنید که مخصوص گلوکاگون نیز باشد. این آنتی بادی تشخیص با یک کمپلکس روتنیوم، که به عنوان برچسب الکتروشیمیایی لومینسانس عمل می کند، برچسب گذاری شده است.
  • واکنش نورتابی شیمیایی: آنتی بادی تشخیصی نشاندار شده با کمی لومینسانس به گلوکاگون جذب شده متصل می شود و یک کمپلکس را تشکیل می دهد. این کمپلکس پس از افزودن یک سوبسترا، معمولاً پراکسید هیدروژن، تحت یک واکنش نکمی لومینسانس قرار می‌گیرد.
  • تشخیص انتشار نور: نور ساطع شده را با استفاده از ردیاب نوری یا نور سنج اندازه گیری کنید. شدت نور ساطع شده با مقدار گلوکاگون موجود در نمونه متناسب است.
  • تجزیه و تحلیل داده ها: سیگنال نورتابی شیمیایی اندازه گیری شده را که معمولاً در واحدهای نور نسبی (RLUs) بیان می شود، تجزیه و تحلیل کنید. سیگنال از نمونه را با یک منحنی استاندارد که با استفاده از غلظت‌های شناخته شده گلوکاگون تولید می‌شود، مقایسه کنید که امکان تعیین کمیت گلوکاگون در نمونه را فراهم می‌کند.
  • کنترل کیفیت: اجرای اقدامات کنترل کیفیت، از جمله استفاده از کنترل های مثبت و منفی، برای اطمینان از صحت و قابلیت اطمینان سنجش.

روش ایمونواسی کمی لومینسانس CLIA 1

CLIA به دلیل حساسیت بالا و دامنه دینامیکی گسترده خود شناخته شده است که آن را برای اندازه گیری غلظت های پایین آنالیت ها مناسب می کند. پلتفرم‌های تجاری CLIA اغلب بسیاری از این مراحل را خودکار می‌کنند و معرف‌ها و پروتکل‌های استانداردی را برای اطمینان از تکرارپذیری و دقت در آزمایشگاه‌های بالینی ارائه می‌کنند. رعایت معیارهای کنترل کیفیت برای به دست آوردن نتایج قابل اعتماد و دقیق در سنجش های مبتنی بر CLIA برای اندازه گیری گلوکاگون ضروری است.

کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC):

HPLC یک تکنیک قدرتمند است که برای جداسازی، شناسایی و تعیین کمیت مواد در یک مخلوط استفاده می شود. روش HPLC برای اندازه گیری گلوکاگون شامل جداسازی گلوکاگون از سایر اجزا در یک نمونه بر اساس تفاوت در خواص شیمیایی آنها است. در اینجا شرح مفصلی از روش HPLC برای اندازه گیری گلوکاگون آورده شده است:

  • آماده سازی نمونه: با تهیه نمونه شروع کنید که می تواند سرم، پلاسما یا هر مایع بیولوژیکی دیگر حاوی گلوکاگون باشد. این ممکن است شامل مراحل استخراج یا خالص سازی برای جداسازی گلوکاگون از سایر اجزای نمونه باشد.
  • انتخاب ستون: یک ستون کروماتوگرافی مناسب انتخاب کنید. برای تجزیه و تحلیل گلوکاگون، معمولاً از ستون فاز معکوس استفاده می شود. این نوع ستون مولکول ها را بر اساس آب گریزی آنها جدا می کند.
  • انتخاب فاز متحرک: فاز متحرک مناسب را انتخاب کنید. فاز متحرک مایعی است که نمونه را از طریق ستون حمل می کند. این معمولاً مخلوطی از حلال ها است و ترکیب آن را می توان برای بهینه سازی جداسازی تنظیم کرد.
  • تعادل ستون: ستون را با فاز متحرک انتخاب شده آماده کنید تا از پایداری و تکرارپذیری جداسازی اطمینان حاصل شود.
  • تزریق نمونه: نمونه آماده شده را به سیستم HPLC تزریق کنید. نمونه وارد فاز متحرک می شود و اجزای آن شروع به تعامل با فاز ثابت روی ستون می کنند.
  • جداسازی: به فاز متحرک فشار وارد کنید و نمونه را از طریق ستون فشار دهید. همانطور که نمونه از طریق ستون حرکت می کند، گلوکاگون و سایر اجزا بر اساس تمایلشان به فاز ساکن از هم جدا می شوند.
  • تشخیص: از یک آشکارساز، معمولاً آشکارساز UV، برای نظارت بر شستشوی ترکیبات از ستون استفاده کنید. گلوکاگون معمولاً نور UV را در طول موج خاصی جذب می کند و امکان تشخیص آن را فراهم می کند.
  • تجزیه و تحلیل داده ها: کروماتوگرام را برای شناسایی و تعیین کمیت پیک های مربوط به گلوکاگون تجزیه و تحلیل کنید. سطح زیر پیک با مقدار گلوکاگون موجود در نمونه متناسب است.
  • منحنی کالیبراسیون: ایجاد منحنی کالیبراسیون با تجزیه و تحلیل استانداردها با غلظت های شناخته شده گلوکاگون. این منحنی برای تبدیل ناحیه پیک اندازه گیری شده به غلظت گلوکاگون در نمونه استفاده می شود.
  • کنترل کیفیت: اجرای اقدامات کنترل کیفیت، از جمله استفاده از مواد مرجع استاندارد و کالیبراسیون دوره ای سیستم، برای اطمینان از صحت و قابلیت اطمینان نتایج.

High-Performance Liquid Chromatography (HPLC)

HPLC به دلیل وضوح، حساسیت و ویژگی بالا شناخته شده است، که آن را به ابزاری ارزشمند برای تعیین کمیت گلوکاگون و سایر آنالیت ها در نمونه های پیچیده بیولوژیکی تبدیل می کند. بهینه سازی پارامترهایی مانند نوع ستون، ترکیب فاز متحرک و شرایط تشخیص برای دستیابی به نتایج دقیق و قابل تکرار بسیار مهم است.

چه چیزی در آزمایش گلوکاگون (Glucagon) مورد بررسی قرار می گیرد؟

گلوکاگون یک هورمون پپتیدی است که نقش مهمی در هموستاز گلوکز ایفا می کند و در مخالفت با انسولین عمل می کند. گلوکاگون در درجه اول توسط سلول های آلفا جزایر لانگرهانس در پانکراس تولید و آزاد می شود. لوزالمعده هم یک اندام درون ریز و هم برون ریز است و جزایر دارای انواع مختلفی از سلول ها از جمله سلول های آلفا هستند که گلوکاگون تولید می کنند.

گلوکاگون در سلول های هیپوتالاموس نیز ترشح می شود. عملکرد گلوکاگون هیپوتالاموس به طور کامل شناخته نشده است و در حال حاضر هیچ اختلال بالینی عملکرد گلوکاگون هیپوتالاموس تعریف نشده است.

سلول های پانکراس

ساختار گلوکاگون:

گلوکاگون یک هورمون پپتیدی است و ساختار اولیه آن یک زنجیره خطی از 29 اسید آمینه است. ساختار گلوکاگون شامل یک ناحیه آلفا-مارپیچ و یک ساختار ورقه بتا است. ناحیه آلفا مارپیچ برای فعالیت بیولوژیکی گلوکاگون ضروری است.

توالی اسید آمینه گلوکاگون انسانی به شرح زیر است:

His-Ser-Gln-Gly-Thr-Phe-Thr-Ser-Asp-Tyr-Ser-Lys-Tyr-Leu-Asp-Ser-Arg-Arg-Ala-Gln-Asp-Phe-Val-Gln-Trp-Leu-Met-Asn-Thr

ساختار سه بعدی گلوکاگون به آن اجازه می دهد تا با گیرنده خود در سلول های هدف تعامل داشته باشد و باعث ایجاد یک آبشار از رویدادهای درون سلولی شود که منجر به اثرات فیزیولوژیکی آن می شود.

ساختار گلوکاگون

عملکرد هورمون گلوکاگون:

عملکردهای اولیه گلوکاگون حول محور نقش آن در هموستاز گلوکز است، که حفظ سطح قند خون پایدار در بدن است. گلوکاگون در تقابل با انسولین عمل می کند و با هم، این هورمون ها به تنظیم متابولیسم گلوکز کمک می کنند. وظایف اصلی گلوکاگون عبارتند از:

  • تحریک گلوکونئوژنز: گلوکاگون سنتز گلوکز را از پیش سازهای غیر کربوهیدراتی مانند اسیدهای آمینه و گلیسرول در کبد تقویت می کند. این فرآیند به نام گلوکونئوژنز شناخته می شود و مکانیسمی کلیدی برای افزایش سطح گلوکز خون است.
  • گلیکوژنولیز: گلوکاگون تجزیه گلیکوژن، شکل ذخیره‌سازی گلوکز، به مولکول‌های گلوکز را تحریک می‌کند. این فرآیند گلیکوژنولیز در کبد اتفاق می افتد و به آزاد شدن گلوکز در جریان خون کمک می کند.
  • مهار گلیکولیز: گلوکاگون گلیکولیز، تجزیه گلوکز برای انرژی، در کبد را مهار می کند. این مهار تضمین می کند که گلوکز به جای استفاده از آن برای تولید انرژی به سمت بالا بردن سطح گلوکز خون هدایت می شود.
  • ترویج لیپولیز: گلوکاگون تجزیه تری گلیسیرید به اسیدهای چرب و گلیسرول در بافت چربی را تحریک می کند. سپس اسیدهای چرب آزاد شده را می توان برای تولید انرژی مورد استفاده قرار داد و از هدف افزایش سطح گلوکز خون حمایت کرد.
  • مهار گلیکوژنز: گلوکاگون گلیکوژنز، سنتز گلیکوژن از گلوکز را مهار می کند. این عمل به جلوگیری از ذخیره گلوکز به شکل گلیکوژن کمک می کند و اطمینان می دهد که گلوکز برای آزاد شدن در جریان خون در دسترس است.
  • تنظیم ترشح انسولین: گلوکاگون و انسولین به روشی ضد تنظیمی برای حفظ هموستاز گلوکز عمل می کنند. در حالی که انسولین جذب و ذخیره گلوکز را افزایش می دهد، گلوکاگون برای افزایش سطح گلوکز خون عمل می کند.
  • پاسخ به هیپوگلیسمی: گلوکاگون نقش مهمی در پاسخ به سطوح پایین گلوکز خون (هیپوگلیسمی) دارد. در شرایطی که گلوکز خون خیلی پایین است، مانند هنگام ناشتا یا بین وعده های غذایی، گلوکاگون برای تحریک فرآیندهایی که در دسترس بودن گلوکز را افزایش می دهند، آزاد می شود.

عملکرد هورمون گلوکاگون

اثر جمعی این عملکردها این است که اطمینان حاصل شود که گلوکز به راحتی در جریان خون در دسترس است، به ویژه در دوره های ناشتا یا افزایش تقاضای انرژی. تعادل بین انسولین و گلوکاگون برای حفظ سطح گلوکز خون در محدوده باریک و بهینه ضروری است و از هیپوگلیسمی و هیپرگلیسمی جلوگیری می کند. اختلال در ترشح گلوکاگون یا اعمال آن در شرایطی مانند دیابت، که در آن عدم تعادل در متابولیسم گلوکز وجود دارد، دخیل است.

تنظیم ترشح گلوکاگون:

تنظیم ترشح گلوکاگون یک فرآیند پیچیده است که تحت تأثیر عوامل مختلف است که در درجه اول با هدف حفظ هموستاز گلوکز انجام می شود. ترشح گلوکاگون به شدت توسط مکانیسم های عصبی و هورمونی کنترل می شود. تنظیم کننده های اولیه ترشح گلوکاگون عبارتند از:

  • سطح گلوکز خون: گلوکز خون پایین قوی ترین محرک برای ترشح گلوکاگون سطح پایین گلوکز خون است. هنگامی که گلوکز خون کاهش می یابد، سلول های آلفا در جزایر پانکراس (جزایر لانگرهانس) گلوکاگون آزاد می کنند. هدف از این پاسخ افزایش تولید گلوکز و انتشار آن در جریان خون است.
  • اسیدهای آمینه: افزایش سطح اسیدهای آمینه در خون، به ویژه در طول هضم پروتئین، ترشح گلوکاگون را تحریک می کند. این به عنوان پاسخ ترشح گلوکاگون ناشی از اسید آمینه شناخته می شود.
  • انسولین: انسولین تولید شده توسط سلول های بتا در جزایر پانکراس، اثر مهاری بر ترشح گلوکاگون دارد. هنگامی که سطح گلوکز خون افزایش می یابد، انسولین آزاد می شود و ترشح گلوکاگون را سرکوب می کند. این تعامل انسولین-گلوکاگون به حفظ تعادل در هموستاز گلوکز کمک می کند.
  • سوماتوستاتین: سوماتواستاتین که توسط سلول های دلتا در جزایر پانکراس تولید می شود، آزادسازی انسولین و گلوکاگون را مهار می کند. به عنوان یک تنظیم کننده منفی ترشح گلوکاگون عمل می کند.
  • سیستم عصبی خودمختار: سیستم عصبی خودمختار، به ویژه سیستم عصبی سمپاتیک، می تواند بر ترشح گلوکاگون تأثیر بگذارد. نوراپی نفرین که توسط اعصاب سمپاتیک آزاد می شود، ترشح گلوکاگون را تحریک می کند. با این حال، اثر کلی سیستم عصبی خودمختار بر ترشح گلوکاگون پیچیده است و بسته به شرایط خاص می تواند متفاوت باشد.
  • عوامل گوارشی: برخی از عوامل گوارشی مانند وجود مواد مغذی در دستگاه گوارش می توانند بر ترشح گلوکاگون تأثیر بگذارند. به عنوان مثال، مصرف وعده های غذایی غنی از پروتئین می تواند ترشح گلوکاگون را تحریک کند.
  • هورمون ها: هورمون‌هایی غیر از انسولین و سوماتوستاتین نیز می‌توانند ترشح گلوکاگون را تعدیل کنند. به عنوان مثال، کورتیزول، هورمون رشد و کاتکول آمین ها می توانند بر ترشح گلوکاگون تأثیر بگذارند، به ویژه در هنگام استرس یا روزه داری.
  • آرژنین یک محرک قوی گلوکاگون است. اگر سطح گلوکاگون حتی با تزریق آرژنین بالا نرود، تشخیص کمبود گلوکاگون در نتیجه نارسایی پانکراس تأیید می شود.

تنظیم ترشح گلوکاگون

تنظیم پیچیده ترشح گلوکاگون پاسخی پویا به تغییرات در دسترس بودن مواد مغذی، نیازهای انرژی و سطح گلوکز خون را تضمین می کند. تعادل بین انسولین و گلوکاگون برای حفظ هموستاز گلوکز بسیار مهم است، به طوری که انسولین برای کاهش سطح گلوکز خون و گلوکاگون برای افزایش آنها عمل می کند. اختلال در این تعادل یک ویژگی کلیدی در شرایطی مانند دیابت است که در آن متابولیسم غیرطبیعی گلوکز رخ می دهد.

متابولیسم گلوکاگون:

متابولیسم گلوکاگون شامل سنتز، آزادسازی و پاکسازی گلوکاگون در بدن است. در اینجا جنبه های کلیدی متابولیسم گلوکاگون وجود دارد:

  • سنتز گلوکاگون: گلوکاگون در سلول های آلفای جزایر پانکراس (جزایر لانگرهانس) سنتز می شود. پیش ساز گلوکاگون پری پروگلوکاگون است که برای تشکیل پروگلوکاگون تحت پردازش پس از ترجمه قرار می گیرد. سپس پروگلوکاگون برای تولید هورمون فعال گلوکاگون متشکل از 29 اسید آمینه جدا می شود.
  • ذخیره سازی و انتشار: پس از سنتز، گلوکاگون در گرانول های درون سلول های آلفا ذخیره می شود. ترشح گلوکاگون به شدت توسط عوامل مختلفی تنظیم می شود، در درجه اول سطح گلوکز خون. سطوح پایین گلوکز خون آزاد شدن گلوکاگون را تحریک می کند و فرآیندهایی را برای افزایش تولید و آزادسازی گلوکز تحریک می کند.
  • بافت های هدف و اثرات فیزیولوژیکی: گلوکاگون روی بافت‌های هدف اثر می‌گذارد و کبد محل اصلی اثر است. گلوکونئوژنز، گلیکوژنولیز و آزادسازی گلوکز در جریان خون را تحریک می کند. علاوه بر این، گلوکاگون باعث افزایش لیپولیز در بافت چربی می شود که منجر به آزاد شدن اسیدهای چرب می شود.
  • متابولیسم و غیر فعال سازی: اثرات گلوکاگون نسبتاً کوتاه است زیرا هورمون به سرعت غیرفعال می شود و از جریان خون پاک می شود. کبد نقش مهمی در پاکسازی گلوکاگون دارد. گلوکاگون را جذب و تجزیه می کند و از اثر طولانی مدت آن جلوگیری می کند.
  • تعادل انسولین-گلوکاگون: گلوکاگون و انسولین به طور هماهنگ برای حفظ هموستاز گلوکز کار می کنند. در حالی که انسولین جذب و ذخیره گلوکز را افزایش می دهد، گلوکاگون برای افزایش سطح گلوکز خون عمل می کند. تعادل بین این دو هورمون برای جلوگیری از هیپوگلیسمی یا هیپرگلیسمی بسیار مهم است.
  • مکانیسم های بازخورد: ترشح گلوکاگون منوط به تنظیم بازخورد است. هنگامی که سطح گلوکز خون افزایش می یابد، انسولین ترشح می شود و ترشح گلوکاگون را سرکوب می کند. برعکس، وقتی سطح گلوکز خون کاهش می یابد، ترشح گلوکاگون تحریک می شود.
  • پاکسازی و تخریب: گلوکاگون عمدتاً توسط کبد از جریان خون پاک می شود. کبد گلوکاگون را جذب می کند و فرآیندهای تجزیه آنزیمی به غیرفعال شدن آن کمک می کند. کلیه و سایر بافت ها نیز در پاکسازی گلوکاگون نقش دارند.
  • شرایط متابولیک: وضعیت متابولیک بدن، مانند روزه گرفتن یا تغذیه، بر متابولیسم گلوکاگون تأثیر می گذارد. در طول روزه داری، گلوکاگون برای بسیج گلوکز از ذخایر و حفظ تعادل انرژی آزاد می شود.
  • نقش در پاسخ به استرس: گلوکاگون در پاسخ به استرس نقش دارد و به بسیج منابع انرژی کمک می کند. شرایط استرس، مانند بیماری یا ضربه، می تواند بر ترشح گلوکاگون تأثیر بگذارد.

درک متابولیسم گلوکاگون برای درک نقش آن در هموستاز گلوکز و پیامدهای آن در شرایط مختلف فیزیولوژیکی و پاتولوژیک از جمله دیابت ضروری است. تعادل بین فعالیت های گلوکاگون و انسولین برای حفظ سطح گلوکز خون پایدار و سلامت کلی متابولیک حیاتی است.

ترشح بیش از حد گلوکاگون می تواند منجر به هیپرگلیسمی شود. ترشح بیش از حد و نامناسب گلوکاگون گاهی اوقات در دیابت، به ویژه در حین کتواسیدوز مشاهده می شود و می تواند مدیریت این اختلال را پیچیده کند. در موارد نادر، می‌تواند در تومورهای جزایر پانکراس (گلوکاگونوم)، کارسینوم سلول‌های کبدی، تومورهای کارسینوئید و سایر نئوپلاسم‌های نورواندوکرین رخ دهد.

بیماران مبتلا به تومورهای ترشح کننده گلوکاگون ممکن است با سندرم گلوکاگونوم کلاسیک، متشکل از اریتم مهاجرتی نکرولیتیک، دیابت و اسهال مراجعه کنند، اما می توانند علائم و نشانه های ظریف تری نیز داشته باشند.

کاهش یا عدم پاسخ گلوکاگون به هیپوگلیسمی را می توان در دیابت نوع I (دیابت وابسته به انسولین) مشاهده کرد و می تواند به پاسخ های هیپوگلیسمی شدید و طولانی مدت کمک کند.

گلوکاگون به طور معمول همراه با سطوح سرمی گلوکز، انسولین و پپتید C در طول آزمایش غذای مخلوط که در کار تشخیصی هیپوگلیسمی مشکوک پس از غذا استفاده می شود، اندازه گیری می شود.

اهمیت بالینی آزمایش گلوکاگون:

افزایش سطح گلوکاگون:

  • هیپرگلوکاگونمی خانوادگی: در اینجا یک نقص ژنتیکی وجود دارد که باعث غلبه یک پیش ساز گلوکاگون می شود.
  • گلوکاگونوم: در اینجا چندین سندرم، از جمله نئوپلازی های غدد درون ریز شایع تر، وجود دارد که با گلوکاگونوم همراه است.
  • دیابت نوع I: افزایش نامناسب در سطح گلوکاگون در بیماران دیابتی نوع I با هیپرگلیسمی نشان می دهد که آزادسازی متناقض گلوکاگون ممکن است به شدت بیماری کمک کند.
  • نارسایی مزمن کلیه: گلوکاگون توسط کلیه متابولیزه می شود. با از دست دادن این عملکرد، سطح گلوکاگون و گلوکز افزایش می یابد.
  • استرس شدید، از جمله عفونت، سوختگی، جراحی و هیپوگلیسمی حاد: استرس ترشح کاتکولامین را تحریک می کند. او به نوبه خود ترشح گلوکاگون را تحریک می کند.
  • آکرومگالی: هورمون رشد محرک گلوکاگون است.
  • هیپرلیپیدمی: پاتوفیزیولوژی این مشاهدات به خوبی ثابت نشده است.
  • پانکراتیت حاد: محتویات سلول های پانکراس (از جمله گلوکاگون) در جریان التهاب به داخل جریان خون ریخته می شود.
  • فئوکروموسیتوم: کاتکول آمین ها محرک های قوی برای ترشح گلوکاگون هستند.

کاهش سطح گلوکاگون:

  • کمبود گلوکاگون ایدیوپاتیک: پاتوفیزیولوژی این فرآیند به خوبی شناخته نشده است. ممکن است یک فرآیند اتوآنتی بادی علت باشد.
  • دیابت شیرین (DM): در بیماران دیابتی، سطوح پایین گلوکاگون (غیر قابل تشخیص یا در چارک پایین تر از محدوده طبیعی) در حضور هیپوگلیسمی نشان دهنده اختلال در تنظیم ضد هیپوگلیسمی است. این بیماران ممکن است به ویژه در معرض هیپوگلیسمی مکرر باشند.
    ایبروز کیستیک،
  • پانکراتیت مزمن: پانکراس مبتلا به بیماری مزمن نمی تواند گلوکاگون تولید کند. پس از پانکراتکتومی: در غیاب بافت پانکراس، ترشح گلوکاگون رخ نمی دهد.
  • سرطان لوزالمعده: بافت پانکراس که توسط تومور تخریب می شود، گلوکاگون ترشح نمی کند.

عومل مداخله گر در آزمایش گلوکاگون:

  • سطوح ممکن است با روزه داری طولانی مدت، استرس، یا ورزش متوسط تا شدید افزایش یابد.
  • داروهایی که ممکن است باعث افزایش سطح شوند عبارتند از برخی اسیدهای آمینه (مانند آرژنین)، کوله سیستوکینین، دانازول، گاسترین، گلوکوکورتیکوئیدها، انسولین، نیفدیپین و آمین های سمپاتومیمتیک.
  • داروهایی که ممکن است باعث کاهش سطوح شوند عبارتند از آتنولول، پروپرانولول و سکرتین.
تداخلات دارویی در آزمایش ها | Interference of medicines in laboratory tests

تداخلات دارویی در آزمایش ها | Interference of medicines in laboratory tests

محدوده مرجع در آزمایش گلوکاگون:

  • < or =6 hours: 100-650 pg/mL
  • 1-2 days: 70-450 pg/mL
  • 2-4 days: 100-650 pg/mL
  • 4-14 days: declining gradually to adult levels
  • >14 days: < or =80 pg/mL (range based on 95% confidence limits)

سطح گلوکاگون با سطح گلوکز خون در تمام سنین رابطه معکوس دارد. این امر به ویژه در بدو تولد و اندکی پس از آن، تا زمانی که الگوهای تغذیه منظم ایجاد شود، آشکار می شود. این سطوح بالاتر بلافاصله پس از تولد را توضیح می دهد، که ابتدا کاهش می یابد زیرا ترشح گلوکاگون ذخایر گلوکز نوزاد را بسیج می کند، سپس با تخلیه ذخایر دوباره افزایش می یابد و در نهایت با ایجاد الگوهای تغذیه منظم به سمت سطوح بزرگسالان عادی می شود.

توجه: محدوده مرجع و واحد آزمایش وابسته به روش انجام و کیت می باشد و ممکن است در آزمایشگاه های مختلف متفاوت باشد. بنابراین توصیه می گردد که آزمایش ها ترجیحا در یک آزمایشگاه مورد بررسی قرار گیرد.

مقادیر بحرانی در آزمایشگاه های تشخیص طبی | Critical values in medical diagnosis laboratories

مقادیر بحرانی در آزمایشگاه های تشخیص طبی | Critical values in medical diagnosis laboratories

سوالات متداول

آیا می توان از آزمایش گلوکاگون برای تشخیص دیابت استفاده کرد؟

– در حالی که آزمایش گلوکاگون معمولاً به عنوان یک ابزار تشخیصی اولیه برای دیابت استفاده نمی شود، می تواند بخشی از ارزیابی جامع متابولیسم گلوکز باشد. افزایش سطح گلوکاگون، در ترکیب با سایر آزمایش‌ها، ممکن است بینشی در مورد مقاومت به انسولین یا سایر ناهنجاری‌های متابولیک مرتبط با دیابت ارائه دهد.

آزمایش گلوکاگون چه تفاوتی با آزمایش انسولین دارد؟

آزمایش گلوکاگون سطح گلوکاگون را اندازه گیری می کند، هورمونی که سطح گلوکز خون را افزایش می دهد، در حالی که آزمایش انسولین، سطح انسولین را اندازه گیری می کند، هورمونی که سطح گلوکز خون را کاهش می دهد. هر دو آزمایش دیدگاه های متفاوتی در مورد هموستاز گلوکز ارائه می دهند و ترکیب آنها می تواند درک جامع تری از سلامت متابولیک ارائه دهد.

آزمایش گلوکاگون چه تفاوتی با آزمایش پپتید C دارد؟

تست گلوکاگون هورمون گلوکاگون را اندازه گیری می کند، در حالی که آزمایش پپتید C، سطح پپتید C را که محصول جانبی تولید انسولین است، اندازه گیری می کند. آزمایش پپتید C اغلب برای ارزیابی ترشح انسولین درون زا مورد استفاده قرار می گیرد، در حالی که آزمایش گلوکاگون بر روی هورمونی با عملکردهای مخالف انسولین متمرکز است.

آیا استرس می تواند بر آزمایش گلوکاگون در بدن تأثیر بگذارد؟

بله، استرس می تواند بر سطح گلوکاگون تأثیر بگذارد. استرس سیستم عصبی سمپاتیک را فعال می کند و منجر به افزایش ترشح گلوکاگون می شود. این بخشی از پاسخ “جنگ یا گریز” بدن است، جایی که گلوکاگون گلوکز را برای انرژی در موقعیت های استرس زا بسیج می کند.

بدن با چه سرعتی به تغییرات سطح گلوکز خون از طریق ترشح گلوکاگون پاسخ می دهد؟

آزاد شدن گلوکاگون پاسخی سریع به سطوح پایین گلوکز خون است. هنگامی که گلوکز خون کاهش می یابد، سلول های آلفا در لوزالمعده گلوکاگون را آزاد می کنند تا فرآیندهایی را تحریک کنند که تولید و آزادسازی گلوکز را افزایش می دهد، مانند گلوکونئوژنز و گلیکوژنولیز.

آیا تغییرات مربوط به سن یا جنسیت در سطوح گلوکاگون وجود دارد؟

سن و جنسیت می تواند بر سطح گلوکاگون تأثیر بگذارد. مطالعات نشان می دهد که پاسخ گلوکاگون به چالش های گلوکز ممکن است با سن متفاوت باشد و ممکن است تفاوت های جنسیتی وجود داشته باشد. با این حال، ماهیت دقیق این تغییرات پیچیده است و ممکن است تحت تأثیر وضعیت سلامت فردی و سایر عوامل باشد.

آیا سطح گلوکاگون می تواند در طول روز نوسان داشته باشد؟

بله، سطح گلوکاگون می تواند در طول روز در نوسان باشد. ترشح گلوکاگون به شدت توسط عوامل مختلفی تنظیم می‌شود و سطوح آن می‌تواند در پاسخ به حالت‌های فیزیولوژیکی مختلف، از جمله وعده‌های غذایی، روزه‌داری و فعالیت بدنی متفاوت باشد. در اینجا چند نکته کلیدی در مورد نوسانات سطح گلوکاگون در طول روز آورده شده است:

  • بین وعده های غذایی (دوره بعد از غذا): پس از یک وعده غذایی، به ویژه غذایی حاوی کربوهیدرات، انسولین برای تسهیل جذب گلوکز توسط سلول ها آزاد می شود و ترشح گلوکاگون به طور معمول سرکوب می شود. این به ذخیره گلوکز به عنوان گلیکوژن در کبد کمک می کند.
  • حالت روزه: در طول ناشتایی یا بین وعده های غذایی، زمانی که سطح گلوکز خون کاهش می یابد، گلوکاگون برای تحریک فرآیندهایی مانند گلوکونئوژنز (سنتز گلوکز از منابع غیر کربوهیدراتی) و گلیکوژنولیز (تجزیه گلیکوژن به گلوکز) آزاد می شود. این به حفظ سطح گلوکز خون در محدوده طبیعی کمک می کند.
  • ورزش: فعالیت بدنی و ورزش نیز می تواند بر سطح گلوکاگون تأثیر بگذارد. ورزش متوسط تا شدید می تواند ترشح گلوکاگون را تحریک کند و به بسیج گلوکز برای تولید انرژی کمک کند.
  • نوسانات شبانه: سطوح گلوکاگون نیز ممکن است نوسانات شبانه را نشان دهد. مطالعات نشان داده‌اند که ترشح گلوکاگون در ساعات اولیه صبح افزایش می‌یابد، احتمالاً در پاسخ به پدیده سپیده‌دم – افزایش طبیعی سطح گلوکز خون در اوایل صبح.
  • پاسخ به استرس: موقعیت های استرس زا می توانند باعث ترشح هورمون ها از جمله گلوکاگون به عنوان بخشی از پاسخ بدن “جنگ یا گریز” شوند. این می تواند منجر به افزایش شدید سطح گلوکاگون شود.

نوسانات در سطح گلوکاگون بخشی از مکانیسم های تنظیمی پیچیده ای است که هموستاز گلوکز را در بدن حفظ می کند. تعادل بین فعالیت‌های انسولین و گلوکاگون تضمین می‌کند که گلوکز در صورت نیاز، مانند روزه‌داری یا فعالیت بدنی، در دسترس است و در طول دوره‌های فراوانی مواد مغذی ذخیره می‌شود. این تغییرات پویا در سطوح هورمونی به توانایی بدن برای سازگاری با نیازهای متابولیک متفاوت در طول روز کمک می کند.

آیا می توان آزمایش گلوکاگون را بر روی نمونه ادرار انجام داد؟

خیر، آزمایش گلوکاگون معمولاً روی نمونه خون انجام می شود. غلظت گلوکاگون در خون اطلاعات دقیق تری در مورد اثرات فیزیولوژیکی آن و واکنش بدن به تغییر سطح گلوکز ارائه می دهد.

آیا گلوکاگون در تنظیم اشتها نقش دارد؟

بله، گلوکاگون ممکن است در تنظیم اشتها نقش داشته باشد. برخی تحقیقات نشان می دهد که گلوکاگون ممکن است بر سیری تأثیر بگذارد و مصرف غذا را کاهش دهد. با این حال، مکانیسم‌های درگیر پیچیده هستند و مطالعات بیشتری برای درک کامل رابطه بین گلوکاگون و اشتها مورد نیاز است.

آیا آزمایش گلوکاگون تحت تأثیر فعالیت بدنی قرار می گیرد؟

فعالیت بدنی می تواند بر سطح گلوکاگون تأثیر بگذارد. ورزش به طور کلی منجر به افزایش ترشح گلوکاگون می شود و به بسیج گلوکز برای انرژی کمک می کند. میزان تاثیر ممکن است به نوع، شدت و مدت تمرین بستگی داشته باشد.

آیا آزمایش گلوکاگون تحت تأثیر تغییرات هورمونی در دوران بارداری است؟

بله، تغییرات هورمونی در دوران بارداری می تواند بر آزمایش گلوکاگون تأثیر بگذارد. بارداری با تغییرات قابل توجهی در سطوح هورمونی از جمله تغییرات مربوط به متابولیسم گلوکز مشخص می شود. هورمون هایی مانند لاکتوژن جفت انسانی (hPL) و سایر هورمون های جفتی در تعدیل حساسیت به انسولین و هموستاز گلوکز در دوران بارداری نقش دارند.

در اینجا چند نکته کلیدی در مورد تأثیر تغییرات هورمونی در دوران بارداری بر سطح گلوکاگون وجود دارد:

  •  لاکتوژن جفت انسانی (hPL): لاکتوژن جفت انسان در دوران بارداری توسط جفت تولید می شود. دارای اثرات ضد انسولین است، به این معنی که اثر انسولین را کاهش می دهد. این می تواند منجر به افزایش مقاومت به انسولین شود و جزایر پانکراس با تنظیم ترشح انسولین و گلوکاگون واکنش نشان می دهند.
  • دینامیک انسولین و گلوکاگون: تعامل بین انسولین و گلوکاگون برای حفظ هموستاز گلوکز ضروری است. تغییرات هورمونی در دوران بارداری می تواند بر این تعادل تأثیر بگذارد و به طور بالقوه بر ترشح گلوکاگون تأثیر بگذارد. با این حال، اثرات خاص ممکن است در بین افراد و در طول مراحل مختلف بارداری متفاوت باشد.
  • افزایش مقاومت به انسولین: با پیشرفت بارداری، مقاومت به انسولین افزایش می یابد. مقاومت به انسولین یک سازگاری طبیعی است که عرضه کافی گلوکز را برای جنین در حال رشد تضمین می کند. در پاسخ به مقاومت به انسولین، پانکراس ترشح انسولین و گلوکاگون را تنظیم می کند تا سطح گلوکز خون را در محدوده طبیعی حفظ کند.
  • تغییرپذیری در بین افراد: تأثیر تغییرات هورمونی بر سطح گلوکاگون می تواند در بین افراد باردار متفاوت باشد. عواملی مانند حساسیت از قبل موجود به انسولین، سلامت کلی و استعدادهای ژنتیکی می توانند به تفاوت های فردی در تنظیم هورمونی متابولیسم گلوکز در دوران بارداری کمک کنند.
  • دیابت بارداری: در برخی موارد، تغییرات هورمونی در دوران بارداری ممکن است منجر به دیابت بارداری شود، وضعیتی که با افزایش سطح گلوکز خون مشخص می شود. در دیابت بارداری، ممکن است تغییراتی در دینامیک انسولین و گلوکاگون وجود داشته باشد که منجر به اختلال در تحمل گلوکز می شود.

نظارت و مدیریت متابولیسم گلوکز در دوران بارداری، به ویژه در افرادی که در معرض خطر ابتلا به دیابت بارداری هستند، برای ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی مهم است. تست های تحمل گلوکز، که ممکن است شامل ارزیابی انسولین و گلوکاگون باشد، می تواند بخشی از فرآیند تشخیصی و نظارت باشد. مراقبت فردی و نظارت دقیق برای اطمینان از سلامت فرد باردار و جنین در حال رشد بسیار مهم است.

گلوکاگون چگونه بر ترشح انسولین از سلول های بتای پانکراس تأثیر می گذارد؟

  • ترشح انسولین از سلولهای بتای پانکراس: محل اولیه تولید انسولین سلول های بتا واقع در جزایر لانگرهانس پانکراس است. این سلول های بتا با ترشح انسولین به تغییرات سطح گلوکز خون پاسخ می دهند.
  • محرک ترشح انسولین: محرک اصلی ترشح انسولین افزایش سطح گلوکز خون است. بعد از غذا، زمانی که گلوکز از دستگاه گوارش وارد جریان خون می شود، سطح گلوکز خون افزایش می یابد. این افزایش غلظت گلوکز باعث آزاد شدن انسولین از سلول های بتای پانکراس می شود.
  • محرک های دیگر برای ترشح انسولین: علاوه بر گلوکز، عوامل دیگری مانند اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب و هورمون های روده (مثلاً اینکرتین ها) نیز می توانند ترشح انسولین را تحریک کنند. این عوامل در پاسخ به جذب مواد مغذی در طول وعده های غذایی آزاد می شوند.
  • اثر گلوکاگون بر ترشح انسولین: گلوکاگون که توسط سلول های آلفا در جزایر پانکراس تولید می شود، مستقیماً ترشح انسولین را تحریک نمی کند. در عوض، گلوکاگون و انسولین برای حفظ هموستاز گلوکز به روشی ضد تنظیمی عمل می کنند.
  • اقدامات ضد نظارتی: در حالی که انسولین در پاسخ به افزایش سطح گلوکز خون برای تسهیل جذب و ذخیره گلوکز آزاد می شود، گلوکاگون زمانی که سطح گلوکز خون پایین است آزاد می شود. گلوکاگون فرآیندهایی مانند گلوکونئوژنز (تولید گلوکز از منابع غیر کربوهیدراتی) و گلیکوژنولیز (تجزیه گلیکوژن به گلوکز) را در کبد تحریک می کند و سطح گلوکز خون را افزایش می دهد.
  • تعادل بین انسولین و گلوکاگون: تعادل بین فعالیت های انسولین و گلوکاگون برای جلوگیری از هیپوگلیسمی یا هیپرگلیسمی بسیار مهم است. این دو هورمون با هم کار می کنند تا اطمینان حاصل کنند که گلوکز به طور مناسب برای انرژی استفاده می شود یا به عنوان گلیکوژن در کبد ذخیره می شود.

آیا سطح گلوکاگون بین افراد مبتلا به دیابت نوع 1 و نوع 2 متفاوت است؟

بله، سطح گلوکاگون می تواند بین افراد مبتلا به دیابت نوع 1 و افراد مبتلا به دیابت نوع 2 متفاوت باشد. هر دو نوع دیابت با اختلال در تنظیم گلوکز مشخص می شوند، اما مکانیسم های اساسی و پاسخ های هورمونی متفاوت است.

دیابت نوع 1:

  • کمبود انسولین: دیابت نوع 1 یک وضعیت خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی به سلول های بتای تولید کننده انسولین در لوزالمعده حمله می کند و آنها را از بین می برد. در نتیجه، افراد مبتلا به دیابت نوع 1 دچار کمبود شدید انسولین می شوند.
  • تغییر تنظیم گلوکاگون: در غیاب انسولین، مهار ناکافی ترشح گلوکاگون وجود دارد. فقدان انسولین نمی تواند آزادسازی گلوکاگون را از سلول های آلفای پانکراس سرکوب کند و منجر به افزایش سطح گلوکاگون شود. این به افزایش گلوکونئوژنز (تولید گلوکز از منابع غیر کربوهیدراتی) و گلیکوژنولیز (تجزیه گلیکوژن به گلوکز) در کبد کمک می کند و به هیپرگلیسمی کمک می کند.
  • عدم تعادل بین انسولین و گلوکاگون: عدم تعادل بین کمبود انسولین و افزایش سطح گلوکاگون در دیابت نوع 1 منجر به تولید کنترل نشده گلوکز توسط کبد می شود که منجر به هیپرگلیسمی پایدار می شود.

دیابت نوع 2:

  • مقاومت به انسولین و اختلال عملکرد سلول های بتا: دیابت نوع 2 با مقاومت به انسولین مشخص می شود که در آن سلول های بدن به طور موثر به انسولین پاسخ نمی دهند و با اختلال پیش رونده سلول های بتا که منجر به کاهش ترشح انسولین می شود.
  • اختلال در مهار گلوکاگون: انسولین به طور معمول آزادسازی گلوکاگون را از سلول های آلفا سرکوب می کند. در دیابت نوع 2، مقاومت به انسولین و اختلال عملکرد سلول‌های بتا باعث اختلال در مهار گلوکاگون می‌شود. در نتیجه، ممکن است سطح گلوکاگون به خصوص در حالت ناشتا افزایش یابد.
  • پاسخ گلوکاگون متغیر: پاسخ گلوکاگون به سطوح گلوکز می تواند در بین افراد مبتلا به دیابت نوع 2 متفاوت باشد. برخی از افراد ممکن است پاسخ گلوکاگون اغراق آمیزی را نشان دهند که به افزایش سطح گلوکز خون کمک می کند.
  • ناهمگنی در دینامیک گلوکاگون: پویایی تنظیم گلوکاگون در دیابت نوع 2 ناهمگن است و عواملی مانند چاقی، مدت دیابت و تغییرات فردی در تنظیم هورمونی می توانند به تفاوت در سطوح گلوکاگون در بین افراد کمک کنند.

در سایت Medline Plus در مورد آزمایش گلوکاگون بیشتر بخوانید:

آزمایش گلوکاگون میزان گلوکاگون خون را اندازه گیری می کند. گلوکاگون هورمونی است که توسط پانکراس ساخته می شود. این به کنترل سطح گلوکز (قند خون) بدن شما کمک می کند. گلوکز منبع اصلی انرژی بدن شماست. هنگامی که سطح گلوکز کاهش می یابد، پانکراس گلوکاگون را در جریان خون آزاد می کند. این باعث تولید گلوکز می شود. با افزایش سطح گلوکز، گلوکاگون کمتری آزاد می شود. اگر لوزالمعده مقدار مناسب گلوکاگون را ترشح نکند، می تواند منجر به مشکلات جدی سلامتی شود.

مطالب مرتبط در متااورگانون:

آزمایش انسولین (Insulin) | انسولین ناشتا | انسولین سرم

آزمایش انسولین (Insulin) | انسولین ناشتا | انسولین سرم

آزمایش HbA1c | هموگلوبین A1C | هموگلوبین گلیکوزیله | Glycated Hemoglobin

آزمایش HbA1c | هموگلوبین A1C | هموگلوبین گلیکوزیله | Glycated Hemoglobin

چالش های تفسیر نتایج هموگلوبین گلیکوزیله یا HbA1c

چالش های تفسیر نتایج هموگلوبین گلیکوزیله یا HbA1c

هیپرگلیسمی بدون گلوکزوری + گلوکزوری بدون هیپرگلیسمی

هیپرگلیسمی بدون گلوکزوری + گلوکزوری بدون هیپرگلیسمی

چرا قند دو ساعته (2hpp) از قند خون ناشتا (FBS) کمتر می شود؟

چرا قند دو ساعته (2hpp) از قند خون ناشتا (FBS) کمتر می شود؟

تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) | تست تحمل گلوکز (GTT) | آزمایش گلوکز برای دیابت بارداری

تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) | تست تحمل گلوکز (GTT) | آزمایش گلوکز برای دیابت بارداری

آزمایش فاکتور رشد شبه انسولین 1 (IGF-1) | سوماتومدین C

آزمایش فاکتور رشد شبه انسولین 1 (IGF-1) | سوماتومدین C

آزمایش پپتید C | انسولین پپتید C | پپتید اتصال انسولین | C-peptide

آزمایش پپتید C | انسولین پپتید C | پپتید اتصال انسولین | C-peptide

مورد تایید و بازبینی شده توسط:

دکتر فرزاد باباخانی
برچسب ها:

این مقاله را به دوستان خود معرفی کنید

منابع مقاله

  • American Diabetes Association [Internet]. Arlington (VA): American Diabetes Association; c1995–2021. Hypoglycemia (Low Blood Sugar); [about 4 screens]. Available from: https://diabetes.org/healthy-living/medication-treatments/blood-glucose-testing-and-control/hypoglycemia
  • DoveMed [Internet]. DoveMed; c2020. Glucagon Blood Test; [updated 2019 May 26; cited 2021 Feb 19]; [about 3 screens]. Available from: https://www.dovemed.com/common-procedures/procedures-laboratory/glucagon-blood-test
  • Hinkle J, Cheever K. Brunner & Suddarth’s Handbook of Laboratory and Diagnostic Tests. 2nd Ed, Kindle. Philadelphia: Wolters Kluwer Health, Lippincott Williams & Wilkins; c2014. Glucagon, Plasma; p. 316.
  • Hormone Health Network [Internet]. Endocrine Society; c2021. What is Glucagon?. Available from: https://www.hormone.org/your-health-and-hormones/glands-and-hormones-a-to-z/hormones/glucagon
  • Mayo Clinic [Internet]. Mayo Foundation for Medical Education and Research; c1998–2021. Hypoglycemia: Symptoms and causes; 2020 Mar 13; [about 3 screens]. Available from: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hypoglycemia/symptoms-causes/syc-20373685
  • Mayo Clinic Laboratories [Internet]. Mayo Foundation for Medical Education and Research; c1995–2021. Test ID: GLP: Glucagon, Plasma: Clinical and Interpretive. Available from: https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/Clinical+and+Interpretive/9358
  • National Cancer Institute [Internet]. Bethesda (MD): U.S. Department of Health and Human Services; Pancreatic Neuroendocrine Tumors (Islet Cell Tumors) Treatment (PDQ®)–Patient Version; [about 3 screens]. Available from: https://www.cancer.gov/types/pancreatic/patient/pnet-treatment-pdq
  • National Heart, Lung, and Blood Institute [Internet]. Bethesda (MD): U.S. Department of Health and Human Services; Blood Tests. Available from: https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/blood-tests
  • National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases [Internet]. Bethesda (MD): U.S. Department of Health and Human Services; Symptoms and Causes of Pancreatitis; 2017 Nov from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/pancreatitis/symptoms-causes
  • UF Health: University of Florida Health [Internet]. Gainesville (FL): University of Florida Health; c2021. Glucagon blood test: Overview; [updated 2021 Feb 19; cited 2021 Feb 19]; [about 2 screens]. Available from: https://ufhealth.org/glucagon-blood-test
  • University of Rochester Medical Center [Internet]. Rochester (NY): University of Rochester Medical Center; c2021. Health Encyclopedia: Growth Hormone with Stimulation (Blood); [about 2 screens]

این مقاله برای شما مفید بود؟

ثبت دیدگاه

Go to Top