آزمایش کیموتریپسین

کیموتریپسین از آنزیم های دستگاه گوارش است که در دوازدهه عمل می کند، جایی که پروتئولیز، تجزیه پروتئین ها و پلی پپتیدها را انجام می دهد. کیموتریپسین ترجیحا پیوندهای پپتیدی آمیدی را می شکافد که در آن زنجیره جانبی اسید آمینه N ترمینال به پیوند آمید قیچی (موقعیت P1) یک اسید آمینه آبگریز بزرگ (تیروزین، تریپتوفان و فنیل آلانین) است. این اسیدهای آمینه حاوی یک حلقه معطر در زنجیره جانبی خود هستند. کیموتریپسین همچنین سایر پیوندهای آمیدی را در پپتیدها با سرعت کمتری هیدرولیز می کند، به ویژه پیوندهای حاوی لوسین و متیونین در موقعیت P1

چرا آزمایش کیموتریپسین درخواست می شود؟

برای کمک به تشخیص و ارزیابی نارسایی پانکراس

چه زمانی آزمایش کیموتریپسین بایستی انجام شود؟

هنگامی که علائمی مانند اسهال مداوم ؛ مدفوع بدبو، حجیم و چرب؛ سوء تغذیه؛ سوء جذب دارید و به کمبود ویتامین و نارسایی پانکراس مشکوک است

نمونه مورد نیاز برای آزمایش کیموتریپسین:

  • ظرف/لوله: ظرف مخصوص مدفوع
  • نوع نمونه: مدفوع تازه غیر آلوده به ادرار
ظرف-مدفوع
ظرف مخصوص جمع آوری نمونه آزمایش کیموتریپسین مدفوع

آمادگی قبل از انجام آزمایش کیموتریپسین:

اگر از آنزیم های پانکراس استفاده می کنید، ممکن است از شما خواسته شود که مصرف آنزیم ها را 5 روز قبل از ارائه نمونه مدفوع قطع کنید.

چه چیزی در آزمایش کیموتریپسین مورد بررسی قرار می گیرد؟

کیموتریپسین آنزیمی است که پروتئین را در روده کوچک هضم می کند. این آزمایش میزان کیموتریپسین در مدفوع را اندازه گیری می کند تا به ارزیابی درست عملکرد پانکراس شما کمک کند.

کیموتریپسینوژن، پیش ساز غیر فعال کیموتریپسین، در پانکراس تولید شده و به روده کوچک منتقل می شود. در روده کوچک، تریپسین با بریدن پیوندهای پپتیدی در موقعیت های Arg15 – Ile16 کیموتریپسینوژن را فعال می کند و کیموتریپسین تولید می کند. این یکی از آنزیم هایی است که مسئول تجزیه پروتئین موجود در غذا به قطعات کوچکتر به نام پپتید است. اگر لوزالمعده به طور طبیعی کار کند، کیموتریپسین در مدفوع قابل تشخیص است.

فعال شدن کیموتریپسین
فعال شدن کیموتریپسین

آنزیم های پروتئولیتیک دستگاه گوارش، از جمله کیموتریپسین، تریپسین و الاستاز ، به شکل غیر فعال توسط سلول های آسینار پانکراس تولید می شوند.

سلول-های-پانکراس
سلول های آسینار پانکراس تولید کننده آنزیم های پروتئولیتیک

در داخل بدن، کیموتریپسین یک آنزیم پروتئولیتیک (سرین پروتئاز) است که در سیستم گوارشی بسیاری از ارگانیسم ها عمل می کند. جدا شدن پیوندهای پپتیدی را توسط یک واکنش هیدرولیز تسهیل می کند، که علیرغم اینکه از نظر ترمودینامیکی مطلوب است، در غیاب کاتالیزور بسیار کند اتفاق می افتد. بسترهای اصلی کیموتریپسین پیوندهای پپتیدی هستند که در آن اسید آمینه N ترمینال پیوند تریپتوفان، تیروزین، فنیل آلانین یا لوسین است. مانند بسیاری از پروتئازها، کیموتریپسین نیز پیوندهای آمیدی را در شرایط آزمایشگاهی هیدرولیز می کند

افراد مبتلا به اختلال عملکرد لوزالمعده ممکن است مجاری پانکراس مسدود شده باشند یا سلول هایی که کیموتریپسینوژن تولید می کنند ممکن است آسیب دیده یا از بین بروند. چنین آسیب سلولی و انسداد مجرای باعث نارسایی لوزالمعده می شود زیرا مقدار آنزیم های منتقل شده به روده کوچک برای هضم مناسب غذا کافی نیست. این اغلب در شرایطی مانند پانکراتیت مزمن و گاهی اوقات سرطان پانکراس دیده می شود.

سوالات متداول

چگونه از نتایج آزمایش کیموتریپسین استفاده می شود؟

آزمایش کیموتریپسین همراه با سایر آزمایش‌ها، مانند چربی مدفوع و/یا الاستاز مدفوع، برای ارزیابی نارسایی لوزالمعده در کودکان و بزرگسالان استفاده می‌شود.

نارسایی لوزالمعده زمانی اتفاق می‌افتد که لوزالمعده نتواند آنزیم‌های گوارشی کافی برای تجزیه غذا در روده و کمک به جذب مواد مغذی تولید و/یا انتقال دهد. معمولاً در نتیجه آسیب پیشرونده پانکراس رخ می دهد.

چه زمانی آزمایش کیموتریپسین درخواست می شود؟

آزمایش کیموتریپسین ممکن است در صورت داشتن علائم و نشانه های نارسایی پانکراس، مانند:

  • اسهال مداوم
  • گرفتگی شکم
  • کاهش وزن
  • مدفوع بدبو، حجیم و چرب
  • سوء تغذیه
  • سوء جذب
  • کمبود ویتامین
  • در کودکان، ناتوانی در افزایش وزن، تاخیر در رشد
نشانه های نارسایی پانکراس
نشانه های نارسایی پانکراس

نتیجه آزمایش کیموتریپسین چه چیزی را نشان می دهد؟

یک نتیجه مثبت که نشان دهنده وجود کیموتریپسین در مدفوع است، طبیعی است. کیموتریپسین در مدفوع افراد سالم وجود دارد.

نتیجه منفی ممکن است به این معنی باشد که شما نارسایی پانکراس دارید. یک نتیجه منفی تشخیصی نیست، اما نشان می دهد که ممکن است آزمایشات بیشتری مورد نیاز باشد.

اگر آزمایش کیموتریپسین منفی باشد، چه آزمایش‌های دیگری ممکن است انجام شود؟

پزشک شما ممکن است آزمایش مدفوع برای چربی مدفوع یا الاستاز مدفوع یا آزمایش خون برای آمیلاز یا لیپاز را برای بررسی سایر جنبه‌های پانکراس و عملکرد گوارش تجویز کند.

چه چیزی باعث نارسایی پانکراس می شود؟

نارسایی لوزالمعده می تواند ناشی از حملات مکرر پانکراتیت حاد یا پانکراتیت مزمن باشد. کمتر اما گاهی با سرطان پانکراس همراه است. سایر علل نارسایی ممکن است شامل بیماری سلیاک، بیماری کرون، پانکراتیت خودایمنی (بیماری مرتبط با ایمونوگلوبولین G4)، سندرم زولینگر-الیسون و برخی از روش های جراحی باشد که می تواند منجر به کاهش عملکرد دستگاه گوارش یا پانکراس شود.

علاوه بر این، افرادی که ناقل جهش در ژن CFTR هستند ممکن است نارسایی پانکراس داشته باشند و علائم و نشانه‌های مرتبط را تجربه کنند.

سیستیک فیبروزیس
سیستیک فیبروزیس

در کودکان، نارسایی پانکراس اغلب با سیستیک فیبروزیس(CF) یا سندرم شواچمن-دیاموند (Shwachman-Diamond Syndrome)همراه است. SDS بعد از CF دومین علت شایع نارسایی ارثی پانکراس است. همه افراد مبتلا به SDS درجاتی از نارسایی لوزالمعده را دارند که از دوران نوزادی شروع می شود.

سندرم شواچمن-دیاموند
سندرم شواچمن-دیاموند

آیا چیز دیگری هست که باید بدانم؟

  • تست الاستاز مدفوع در مقایسه با کیموتریپسین مدفوع کاربرد تشخیصی بهتری دارد.
  • اگر لوزالمعده شما به درستی کار نمی کند، باید توسط پزشک خود به دقت تحت نظر باشید. ممکن است برای تسکین علائم و بهبود تغذیه، آنزیم های خوراکی و مکمل های ویتامین برای شما درخواستشود.

نارسایی اگزوکرین پانکراس

تست های که بایستی علاوه بر کیموتریپسین انجام می شود:

الاستاز پانکراس مدفوع-1 (Faecal pancreatic elastase-1). الاستاز یک آنزیم تجزیه کننده پروتئین است که در پانکراس تولید و ترشح می شود. در برابر تجزیه توسط آنزیم های دیگر مقاوم است و بنابراین دفع می شود و می توان آن را در مدفوع اندازه گیری کرد. مقدار این آنزیم در نارسایی پانکراس کاهش می یابد. آنزیم خود بیمار را می توان برای ارزیابی نارسایی پانکراس اندازه گیری کرد، حتی اگر مکمل های پانکراس خوراکی (حیوانی) شامل الاستاز را دریافت کند.

تریپسین Immunoreactive سرم (IRT). مقادیر افزایش یافته نشان می دهد که انسداد ترشح تریپسینوژن توسط پانکراس به روده وجود دارد که در آن به طور معمول به تریپسین تبدیل می شود. در بسیاری از کشورها به عنوان آزمایش غربالگری سیستیک فیبروزیس در نوزادان تازه متولد شده استفاده می شود. مقادیر پایین سرمی نشان دهنده شکست تولید در بیماری پانکراس است.

دفع چربی در مدفوع در نارسایی لوزالمعده افزایش می یابد، اما چربی مدفوع در حال حاضر به ندرت اندازه گیری می شود، زیرا با آزمایش های آنزیمی که در بالا توضیح داده شد جایگزین شده است.

در عمل بالینی، تشخیص نارسایی لوزالمعده معمولاً بر اساس ارزیابی وضعیت بالینی بیمار، گزارش خود از اجابت مزاج و کاهش وزن در بزرگسالان یا عدم افزایش وزن به میزان طبیعی در کودکان است.

سایر آزمایش های خون برای بررسی سوء جذب و سوء تغذیه: شمارش کامل خون، غلظت فریتین سرم، ویتامین B12 و غلظت فولات، زمان پروترومبین، نشانگرهای تغذیه ای سرم مانند آلبومین، پره آلبومین و پروتئین اتصال دهنده به رتینول، الکترولیت های سرم، کلسترول تام، ریزمغذی هایی مانند روی و سلنیوم، ویتامین های محلول در چربی

آزمایش درمان جایگزینی آنزیم پانکراس (PERT) و بهبود علائم نیز از تشخیص نارسایی پانکراس پشتیبانی می کند.

تست تنفس تری گلیسیرید مخلوط ¹³ C. این یک تست جدید و دقیق است. بیمار مقدار کمی تری گلیسیرید با علامت ¹³ C را همراه با کره روی یک تکه نان تست شده پس از یک شب ناشتا می خورد. در یک فرد عادی با فعالیت آنزیم لیپاز طبیعی، تری گلیسیرید ¹³ C در مجرای روده تجزیه می شود و سپس اسیدهای چرب با علامت ¹³ C جذب می شوند. این اسیدهای چرب به نوبه خود در کبد متابولیزه می شوند و CO213 در نهایت در هوای بازدم اندازه گیری می شود.

تست تنفس تری گلیسیرید مخلوط ¹³ C
تست تنفس تری گلیسیرید مخلوط ¹³ C

بیماران مبتلا به PEI فعالیت لیپاز را کاهش داده اند که می تواند به عنوان کاهش بازیابی CO213 در هوای بازدمی تشخیص داده شود. در حال حاضر، توافق کلی در مورد طراحی بهینه آزمون وجود ندارد و به طور گسترده ای در دسترس نیست. این تست همچنین موفقیت PERT را بررسی و اندازه گیری می کند.

آزمایش گلوکز ناشتا در بیماران مبتلا به پانکراتیت مزمن ممکن است تحمل گلوکز را مختل کند.

تست های غیر آزمایشگاهی

کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی (ERCP): یک محدوده انعطاف پذیر از طریق بینی و معده به دهانه مشترک پانکراس و مجاری صفراوی در روده کوچک منتقل می شود. اغلب زمانی استفاده می شود که مشکوک به انسداد، به عنوان مثال، سرطان پانکراس باشد.

کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی (ERCP)
کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی (ERCP)

اسکن اولتراسوند آندوسکوپی (EUS) و توموگرافی کامپیوتری (CT) نیز به عنوان سایر تکنیک های تصویربرداری برای تشخیص ناهنجاری ها در ساختار پانکراس و سیستم مجرای آن استفاده می شود.

اسکن اولتراسوند آندوسکوپی (EUS)
اسکن اولتراسوند آندوسکوپی (EUS)

تست سکرتین (به طور گسترده مورد استفاده قرار نمی گیرد): یک لوله در دوازدهه قرار داده شده است تا ترشح پانکراس آنزیم ها و بی کربنات تحریک شده توسط سکرتین داخل وریدی (IV) را جمع آوری کند.

تست سکرتین
تست سکرتین

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) ممکن است برای بررسی ساختار پانکراس و مجاری صفراوی استفاده شود.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)

کلانژیوپانکراتوگرافی تشدید مغناطیسی تحریک شده با سکرتین یکی دیگر از روش های تصویربرداری برای اندازه گیری عملکرد پانکراس است.

کلانژیوپانکراتوگرافی تشدید مغناطیسی تحریک شده با سکرتین
کلانژیوپانکراتوگرافی تشدید مغناطیسی تحریک شده با سکرتین

مطالب مرتبط در متااورگانون:

در جای دیگر وب:

منابع مورد استفاده در این مطلب

2020 review performed by Uvaraj Uddayasankar, PhD, FCACB, Clinical Biochemist, LifeLabs ON.

Nader Rifai, Andrea Rita Horwath, Carl T Wittwer (© 2018). Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics, 6th Edition: Saunders, Philadelphia, pp 1398 – 1420.

Richard A McPherson, Matthew R Pincus (©2017). Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods, 23rd Edition: Saunders, Philadelphia, pp 306-323.

Capurso, G., Traini, M., Piciucchi, M., Signoretti, M., & Arcidiacono, P. G. (2019). Exocrine pancreatic insufficiency: prevalence, diagnosis, and management. Clinical and Experimental Gastroenterology, 12, 129. Available online at https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6432881/pdf/ceg-12-129.pdf. Accessed April 2020.

Thomas, Clayton L., Editor (1997). Taber’s Cyclopedic Medical Dictionary. F.A. Davis Company, Philadelphia, PA [18th Edition].

Pagana, Kathleen D. & Pagana, Timothy J. (2001). Mosby’s Diagnostic and Laboratory Test Reference 5th Edition: Mosby, Inc., Saint Louis, MO.

NIDDK (July 1997). Cystic Fibrosis Research Directions. The National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) [NIH Publication No. 97-4200]. Available online at http://www.niddk.nih.gov/health/endo/pubs/cystic/cystic.htm.

Cystic Fibrosis Foundation. Sweat Testing Procedure and Commonly Asked Questions. [On-line information]. Available online at http://www.cff.org/publications01.htm.

Tait, J., et. al. (26 March 2001). Cystic Fibrosis. GENEReviews [On-line information]. Available online at http://www.genetests.org/.

Mayo Clinic (2001, February 09). What is Cystic Fibrosis? Mayo Clinic [On-line information]. Available online at http://www.mayoclinic.com/invoke.cfm?objectid=2CEBF76F-D36A-4D15-B937BFF91AB51438.

MedlinePlus (2002, January 2, Updated). Cystic Fibrosis. MedlinePlus Health Information [On-line Information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000107.htm.

MedlinePlus (2002, January 2, Updated). Sweat Electrolytes. MedlinePlus Health Information [On-line Information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003630.htm.

MedlinePlus (2002, January 2, Updated). Trypsin and chymotrypsin in stool. MedlinePlus Health Information [On-line Information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003594.htm.

Mountain States Genetics (1999, September, Revised). Cystic Fibrosis (CF). Newborn Screening Practitioner’s Manual [On-line information]. Available online at http://www.mostgene.org/pract/prac26.htm.

National Institutes of Health (1995, November). Facts About Cystic Fibrosis. National Heart, Lung, and Blood Institute NIH Publication No. 95-3650 [On-line information]. Available online at http://www.nhlbi.nih.gov/health/public/lung/other/cf.htm.

Quest Diagnostics NEWS (2002, Winter). What is the Best Test to Screen for Cystic Fibrosis? [On-line serial]. PDF available for download at http://www.questdiagnostics.com/hcp/files/02winter_newsletter.pdf.

MedlinePlus (2002, January 2, Updated). Neonatal cystic fibrosis screening. MedlinePlus Health Information [On-line Information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003409.htm.

Drkoop (2001). Cystic fibrosis. Medical Encyclopedia [On-line information]. Available online at http://www.drkoop.com/conditions/ency/article/000107.htm.

MedlinePlus (2002, January 2, Updated). Trypsinogen. MedlinePlus Health Information [On-line Information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003560.htm.

Biomedical Hypertext (1999 May 20, last update). Exocrine Secretions of the Pancreas. Colorado State University [On-line information]. Available online at http://arbl.cvmbs.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/pancreas/exocrine.html.

UPCMD (1998 – 2002). Cystic Fibrosis. University Pathology Consortium, LLC [On-line information]. Available online at http://www.upcmd.com/dot/examples/00218/description.html.

Sainato, D., (2002, March). Genetic Testing for CF Going Mainstream? Clinical Laboratory News [Journal], Vol 28.

Peter Jacky, PhD, FACMG. Director of Cytogenetics and Molecular Genetics, Airport Way Regional Laboratory, Portland, OR.

Wu, A. (2006). Tietz Clinical Guide to Laboratory Tests, Fourth Edition. Saunders Elsevier, St. Louis, Missouri. Page 1088.

(Update May 5, 2007) Lehrer, J. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Trypsin and Chymotrypsin in Stool. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003594.htm. Accessed January 2009.

Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Burtis CA, Ashwood ER, Bruns DE, eds. St. Louis: Elsevier Saunders; 2006, p 622-623.

Wu, A. (2006). Tietz Clinical Guide to Laboratory Tests, Fourth Edition. Saunders Elsevier, St. Louis, Missouri. 1088-1091.

Cystic Fibrosis Foundation. Testing for Cystic Fibrosis. Available online at http://www.cff.org/AboutCF/Testing/. Accessed January 2009.

Cleveland Clinic. Cystic Fibrosis. Available online at http://my.clevelandclinic.org/disorders/cystic_fibrosis/hic_cystic_fibrosis.aspx#. Accessed January 2009.

Denise I. Quigley, PhD, FACMG. Co-Director Cytogenetics/Molecular Genetics, Airport Way Regional Laboratory, Portland, OR.

Peter Jacky, PhD, FACMG. Director of Cytogenetics and Molecular Genetics, Airport Way Regional Laboratory, Portland, OR.

Dugdale, D. (Updated 2011 February 4). Trypsin and chymotrypsin in stool. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003594.htm. Accessed August 2012.

(© 2012). Cystic Fibrosis. Cedars-Sinai [On-line information]. Available online at http://www.cedars-sinai.edu/Patients/Health-Conditions/Cystic-Fibrosis.aspx. Accessed September 2012.

Rosenstein, B. (Revised 2008 August). Cystic Fibrosis. Merck Manual Home Health Handbook [On-line information]. Available online at http://www.merckmanuals.com/home/childrens_health_issues/cystic_fibrosis_cf/cystic_fibrosis.html. Accessed September 2012.

Kaneshiro, N. (2012 May 16). Cystic fibrosis. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000107.htm. Accessed August 2012.

Huffman, J. et. al. (Updated 2012 March 8). Chronic Pancreatitis. Medscape Reference [On-line information]. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/181554-overview. Accessed August 2012.

(© 1995-2012). Trypsin, Fecal. Mayo Clinic Mayo Medical Laboratories [On-line information]. Available online at http://www.mayomedicallaboratories.com/test-catalog/Overview/57317. Accessed September 2012.

Timothy S. Uphoff, Ph.D., D(ABMG), MLS(ASCP)CM.  Section Head Molecular Pathology Laboratory, Marshfield Labs, Marshfield Clinic, Marshfield WI.

Gardner, T. and Berk, B. (2015 April 1 Updated). Acute Pancreatitis. Medscape Drugs and Diseases. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/181364-overview. Accessed on 9/05/16.

(2016 August Updated). Pancreatitis, Chronic – Chronic Pancreatitis. ARUP Consult. Available online at https://arupconsult.com/content/pancreatitis-chronic/?tab=tab_item-2. Accessed on 9/05/16.

Al-Kaade, S. (2016 August 3 Updated). Exocrine Pancreatic Insufficiency. Medscape Drugs and Diseases. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/2121028-overview. Accessed on 9/05/16.

Duggan, S. et al (2016 February 21). Chronic pancreatitis: A diagnostic dilemma. World J Gastroenterol 22(7): 2304–2313. Available online at http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4735004/. Accessed on 9/05/16.

Afghani, E. (2015). Introduction to Pancreatic Disease: Chronic Pancreatitis. Pancreapedia: Exocrine Pancreas Knowledge Base, DOI: 10.3998/panc.2015.3. Available online at http://www.pancreapedia.org/reviews/introduction-to-pancreatic-disease-chronic-pancreatitis. Accessed on 9/05/16.

Kellerund, J. and Layer, P. (2015). Diagnosis of pancreatic exocrine insufficiency in chronic pancreatitis. Pancreapedia: Exocrine Pancreas Knowledge Base, DOI: 10.3998/panc.2015.37. Available online at http://www.pancreapedia.org/reviews/diagnosis-of-pancreatic-exocrine-insufficiency-in-chronic-pancreatitis. Accessed on 9/05/16.

© 2016 Quest Diagnostics. Chymotrypsin, Stool. Available online at http://www.questdiagnostics.com/testcenter/TestDetail.action?tabName=OrderingInfo&ntc=11235. Accessed November 2016.

(January 2008) Genetics Home Reference. CFTR gene, cystic fibrosis transmembrane conductance regulator. Available online at https://ghr.nlm.nih.gov/gene/CFTR#conditions. Accessed November 2016.

دکتر فرزاد باباخانیمشاهده نوشته ها

PHD ویروس‌شناسی پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *