قرص استامینفون

آزمایش استامینوفن میزان استامینوفن را در خون اندازه گیری می کند. استامینوفن یکی از رایج ترین داروهای مسکن و کاهش دهنده تب است. استامینوفن زمانی ایمن و موثر است که در دوز مناسب مصرف شود. اما مصرف بیش از حد می تواند باعث آسیب جدی و گاهی مرگبار کبدی شود.

اسامی دیگر:

  • پاراستامول(Paracetamol)

چرا آزمایش استامینوفن درخواست می شود؟

برای تعیین اینکه آیا مصرف بیش از حد اتفاق افتاده است یا خیر.

برای تعیین خطر آسیب کبدی و کمک به پایش نتیجه درمان عامل خنثی کننده دارو (آنتی دوت)

چه زمانی آزمایش استامینوفن بایستی انجام شود؟

زمانی که بیمار مشکوک به مصرف بیش از حد استامینوفن یا علائم و نشانه های مسمومیت مانند تهوع، استفراغ و درد شکم باشد.

هنگام پایش بیمار، هر 4 تا 6 ساعت پس از مصرف بیش از حد دارو

نمونه مورد نیاز برای آزمایش استامینوفن:

ظرف/لوله: لوله با درب قرمز یا زرد (ترجیحا همراه با ژل جداکننده)

نوع نمونه: سرم

حجم نمونه: 0/5 میلی لیتر

لوله لخته(Clot Activator1)

شرایط نگهداری دمائی نمونه استامینفون


شرایط نگهداری دمائی نمونه استامینفون

نام روش انجام آزمایش استامینوفن:

فتومتریک

شرح روش:

این آزمایش بر اساس روش ایمونواسی آنزیمی همگن است که برای تجزیه و تحلیل کمی استامینوفن در سرم یا پلاسمای انسانی استفاده می‌شود. این سنجش بر اساس رقابت بین دارو در نمونه و داروی برچسب‌گذاری شده با آنزیم گلوکز-6-فسفات دهیدروژناز (G6PDH) برای مکان‌های اتصال آنتی‌بادی است. فعالیت آنزیم با اتصال به آنتی بادی کاهش می یابد، بنابراین غلظت دارو در نمونه را می توان بر حسب فعالیت آنزیم اندازه گیری کرد.

آنزیم فعال نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید اکسید شده (+NAD) را به NADH تبدیل می کند و در نتیجه یک تغییر جذب ایجاد می کند که به روش اسپکتروفتومتری اندازه گیری می شود. G6PDH موجود در سرم با آزمایش تداخلی ندارد زیرا کوآنزیم فقط با آنزیم باکتریایی (Leuconostoc mesenteroides) استفاده شده در سنجش عمل می کند.

آمادگی قبل از انجام آزمایش استامینوفن:

به آمادگی خاصی نیاز ندارد

اولین نمونه نباید زودتر از 2 ساعت پس از مصرف دارو گرفته شود.

چه چیزی درآزمایش استامینوفن مورد بررسی قرار می گیرد؟

استامینوفن یکی از رایج ترین مسکن ها و کاهش دهنده ها ی تب (تب بر) است که فاقد فعالیت ضد التهابی قابل توجهی است. استامینوفن با نیمه عمر طبیعی کمتر از 4 ساعت توسط کبد متابولیزه می شود. این دارو بدون نسخه در دسترس است. به طور کلی ایمن در نظر گرفته می شود. با این حال، همچنین شایع ترین علت هپاتیت سمی و یکی از شایع ترین مسمومیت های ناشی از مصرف بیش از حد تصادفی یا عمدی است.

استامینوفن توکسیکوسیتی

هنگامی که استامینوفن وارد بدن شما می شود، مانند بسیاری از داروها، در کبد به مواد بی ضرر تبدیل شده و از ادرار خارج می شود. با این حال، حدود 5 تا 10 درصد از استامینوفن جذب شده به یک محصول جانبی سمی و بسیار واکنش پذیر تبدیل می شود. خوشبختانه، کبد شما آنتی اکسیدانی به نام گلوتاتیون می سازد که به محصول جانبی متصل می شود و اثرات سمی آن را به حداقل می رساند.

هنگامی که دوز زیادی از استامینوفن مصرف شود یا از مقدار توصیه شده در یک دوره زمانی بیشتر شود، کبد دیگر قادر به تولید گلوتاتیون محافظ کافی نیست. در نتیجه، محصول جانبی سمی(متابولیت فرضی: بنزوکینون) در کبد انباشته می شود و در صورت عدم درمان به موقع ممکن است باعث آسیب شدید کبدی(نکروز مرکز لوبولار)شود.

به همین دلیل، اگر استامینوفن به درستی مصرف نشود، می تواند مضر یا حتی کشنده باشد، به ویژه کودکان در معرض خطر هستند. اغلب، مردم متوجه نمی شوند که استامینوفن یکی از مواد تشکیل دهنده بسیاری از داروهای ترکیبی مانند داروهای سرماخوردگی و آنفولانزا است. اگر این داروها به مقدار زیاد با هم مصرف شوند، سطح استامینوفن ممکن است از حد مجاز فراتر رود.

استامینوفن در چندین شکل مختلف از جمله قرص، کپسول و مایع وجود دارد. برای بزرگسالان، حداکثر حد مجاز روزانه استامینوفن 4000 میلی گرم (میلی گرم) است. مصرف بیش از 4000 میلی گرم در یک دوره 24 ساعته یک اور دوز محسوب می شود، مصرف بیش از 7000 میلی گرم می تواند منجر به واکنش شدید اور دوز شود مگر اینکه به موقع درمان شود.

برای کودکان، مقدار مصرف بیش از حد به سن و وزن بدن آنها بستگی دارد.

اگر مشخص شد یا مشکوک شده اید که یک نفر بیش از حد استامینوفن مصرف کرده است، توصیه می شود فرد را به اورژانس ببرید. اگر پزشک تشخیص دهد که مصرف بیش از حد اتفاق افتاده است، درمان ممکن است شامل یک عامل خنثی کننده(آنتی دوت)، N-استیل سیستئین (NAC) باشد، که می تواند به حداقل رساندن آسیب به کبد کمک کند، به خصوص اگر در عرض 8 تا 12 ساعت پس از مصرف بیش از حد تجویز شود.

اگرچه NAC به طور ایده آل در بازه زمانی 8 تا 12 ساعت پس از مصرف تجویز می شود، اما در افرادی که بیش از 12 ساعت پس از مصرف همچنان نیاز به درمان دارند، ممکن است همچنان عامل خنثی کننده(آنتی دوت) به آنها داده شود.

تا همین اواخر، NAC برای افرادی که دیرتر از 24 ساعت پس از مصرف استامینوفن به پزشک مراجعه می کردند، استاندارد مراقبت برای مدیریت مصرف بیش از حد استامینوفن در نبود. با این حال، داده های مطالعه از انگلستان نشان می دهد که NAC ممکن است برای نارسایی کبدی ناشی از استامینوفن بیش از 24 ساعت پس از مصرف مفید باشد.

مطلب پیشنهادی: آزمایش آنتی بادی گیرنده استیل کولین

اهمیت بالینی آزمایش استامینوفن:

غلظت سرمی و نیمه عمر تنها راه برای ارزیابی میزان مسمومیت در مراحل اولیه است، زیرا سایر مطالعات عملکرد کبد (به عنوان مثال، بیلی روبین، آنزیم های عملکرد کبد) تا زمانی که آسیب بافتی رخ نداده باشد، افزایش قابل توجهی از نظر بالینی نشان نمی دهند.

نیمه عمر طبیعی کمتر از 4 ساعت است، در حالی که نیمه عمر حالت سمی بیشتر از 4 ساعت است.

سطح سمیت بستگی به نیمه عمر دارد. هنگامی که نیمه عمر 4 ساعت است، سمیت کبدی به طور کلی رخ نمی دهد مگر اینکه غلظت آن بالاتر از 150 میکروگرم در میلی لیتر باشد. سطحی که در آن سمیت رخ می دهد با افزایش نیمه عمر کاهش می یابد.

برای تعیین نیمه عمر، 2 نمونه را با حداقل 4 ساعت فاصله بکشید و زمان دقیق نمونه گیری هر نمونه را یادداشت کنید. نیمه عمر را می توان از روی غلظت و فاصله زمانی محاسبه کرد.

محدوده مرجع آزمایش استامینوفن:

Therapeutic: 10-30 mcg/mL

Toxic: >150 mcg/mL 4 hours after dose

مطلب پیشنهادی: مقادیر بحرانی در آزمایشگاه های تشخیص طبی

توجه : واحد تست و محدوده نرمال تست وابسته به روش و کیت انجام دهنده تست می باشد و از آزمایشگاهی به آزمایشگاه دیگر ممکن است متغیر باشد.

سوالات متداول

چگونه از نتایج آزمایش استامینوفن استفاده می شود؟

آزمایش استامینوفن برای اندازه گیری سطح دارو در خون به منظور تشخیص مصرف بیش از حد، ارزیابی خطر آسیب کبدی و کمک به تصمیم گیری در مورد نیاز به درمان استفاده می شود. تشخیص و درمان سریع برای یک نتیجه مثبت مهم است.

چه زمانی آزمایش استامینوفن درخواست می شود؟

پزشکان ممکن است سطح استامینوفن را 4 ساعت پس از مصرف و سپس هر 4 تا 6 ساعت برای پایش افزایش یا کاهش سطح دارو تجویز کنند. نمونه‌هایی که خیلی زود پس از مصرف جمع‌آوری می‌شوند ممکن است میزان جذب شده از معده به خون را به درستی منعکس نکنند.

آزمایش ممکن است زمانی درخواست شود که فردی علائم و نشانه های مصرف بیش از حد را داشته باشد. اینها ممکن است 2 تا 3 ساعت پس از مصرف ظاهر شوند یا ممکن است تا 12 ساعت یا بیشتر رخ ندهند. برخی از این موارد عبارتند از:

  • حالت تهوع، استفراغ، اسهال
  • از دست دادن اشتها
  • درد یا گرفتگی شکم
  • تحریک پذیری
  • تعریق

در صورت عدم درمان، مسمومیت می تواند در عرض 3 تا 4 روز پیشرفت کند و شامل یرقان، نارسایی کبد و کلیه، تشنج، کما و مرگ شود. با این حال، اگر درمان ظرف 8 ساعت پس از مصرف بیش از حد تجویز شود، شانس بسیار بالایی برای بهبودی وجود دارد.

برای کودکانی که استامینوفن را به صورت مایع مصرف کرده‌اند، ممکن است بلافاصله 2 ساعت پس از مصرف، تصمیم درمانی گرفته شود، زیرا دارو در این شکل با سرعت بیشتری جذب می‌شود.

نتیجه آزمایش استامینوفن چه چیزی را نشان می دهد؟

جدول زیر برخی از نتایجی را که ممکن است مشاهده شود خلاصه می کند:

سطوح قابل استفاده استامینفون.


آیا استامینوفن در صورت استفاده مناسب خطرناک است؟

استامینوفن یکی از بی خطرترین و موثرترین داروهایی است که در صورت استفاده در دوز و فاصله زمانی توصیه شده شناخته شده است.

اگر کادر درمان دستورالعمل‌های دوز را به دقت رعایت نکنند، کودکان، به‌ویژه افراد زیر 6 سال، در معرض خطر مصرف بیش از حد تصادفی هستند. با این حال، بروز گزارش شده برای کودکان به اندازه بزرگسالان رایج نیست. مرگ و میر معمولاً فقط در مواردی مشاهده می شود که شامل ترکیبات چند دارویی باشد.

مصرف بیش از حد استامینوفن چگونه درمان می شود؟

هرکسی که علائم مسمومیت با استامینوفن را نشان می دهد باید به اورژانس منتقل شود. اگر ثابت شود که مصرف بیش از حد اتفاق افتاده است، ممکن است به فرد یک آنتی دوت (N-استیل سیستئین یا NAC) داده شود که اگر در 8 ساعت اول پس از مصرف داده شود، موثرتر است. همچنین ممکن است فرد داروهای دیگری را برای کمک به درمان علائم دریافت کند.

اگر پزشکان به اینکه مقداری از دارو هنوز در معده است مشکوک باشند (معمولاً ظرف 4 ساعت پس از مصرف)، ممکن است به فرد زغال فعال داده شود که هر دارویی باقیمانده را جذب کرده و از جذب آن در بدن جلوگیری می کند. در عرض حدود 1 ساعت پس از مصرف، ممکن است فردی لاواژ معده دریافت کند. این شامل پمپاژ مایع، معمولا آب یا نمک ، به معده و مکش مایع و سایر محتویات معده از طریق یک لوله است.

گاهی اوقات با وجود درمان با داروی(آنتی دوت) N-acetylcysteine، آسیب کبدی گسترده رخ می دهد. اگر نارسایی کبد پس از مصرف بیش از حد مصرف شود، پیوند کبد ممکن است ضروری باشد.

علاوه بر آزماش سطح استامینوفن، چه آزمایش‌های دیگری ممکن است انجام شود؟

از آنجایی که سطوح بالای استامینوفن می تواند برای کبد سمی باشد، پزشکان ممکن است آزمایش هایی مانند AST و ALT را برای تشخیص آسیب کبدی درخواست کنند. ممکن است از PT برای تشخیص اختلال در عملکرد کبد استفاده شود.

یک پزشک همچنین ممکن است سطوح سالیسیلات سرم یا غربالگری داروی ادرار را برای بیماران بیهوش یا کسانی که مشکوک به بلع مواد دیگر هستند درخواست کند، سایر آزمایش ها ممکن شامل گازهای خون، سطح لاکتات و پانل متابولیک پایه با کراتینین است. اینها برای پایش شدت نارسایی کبد و در موارد مصرف بیش از حد شدید، تعیین اینکه آیا بیمار به پیوند کبد نیازمند است یا خیر استفاده می شود.

زنان در سنین باروری که مشکوک به مصرف بیش از حد استامینوفن هستند، ممکن است آزمایش های گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) را برای تعیین باردار بودن انجام دهند زیرا این دارو از جفت عبور می کند و می تواند به جنین آسیب برساند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش باسیل اسید فست

آیا چیز دیگری هست که باید بدانم؟

استامینوفن رایج ترین ماده دارویی مورد استفاده در داروهای بدون نسخه مانند قرص سرماخوردگی ، آلرژی و بی خوابی است. مصرف کنندگان می توانند بسیاری از محصولات حاوی استامینوفن را بدون نسخه خریداری کنند. مصرف بیش از حد تصادفی ممکن است زمانی اتفاق بیفتد که چندین داروی حاوی استامینوفن به طور همزمان استفاده می شود، که منجر به دوز ترکیبی کل می شود که از حداکثر حد مجاز فراتر می رود، به خصوص برای کسانی که بیماری های کبدی دارند و مصرف بیش از حد الکل دارند.

اگر هر روز سه بار یا بیشتر نوشیدنی الکلی می نوشید، از پزشک خود بپرسید که آیا باید استامینوفن مصرف کنید یا خیر. اگر بیش از 1 یا 2 دوز گهگاهی استامینوفن مصرف می کنید،قطعا الکل مصرف نکنید زیرا ممکن است احتمال آسیب کبدی را افزایش دهد.

برای شما مهم است که به پزشکان، دندانپزشکان و سایر کادر درمانی خود در مورد تمام داروهایی که مصرف می کنید اطلاع دهید تا از مصرف بیش از حد تصادفی به دلیل استفاده ترکیبی جلوگیری شود.

مطالب مرتبط در متااورگانون:

زمان پروترومبین و نسبت نرمال شده بین المللی (PT/INR)
• پانل کبد
• آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)
آزمایش آلانین آمینوترانسفراز(ALT) یا سرم گلوتامیک پیروویک ترانس آمیناز(SGPT)

درجای دیگر وب:

منابع مورد استفاده در این مطلب

2019 Review performed by Li-Sheng Chen, PhD, DABCC, FACB

(Last updated 1/31/2017) MedlinePlus Medical Encyclopedia. Acetaminophen overdose. Available online at https://medlineplus.gov/ency/article/002598.htm. Accessed January 2019

(Last Revised 04/15/2017) MedlinePlus Drug Information. Acetaminophen. Available online at https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a681004.html. Accessed January 2019

(Last updated 3/29/2017) MayoClinic. Acetaminophen and children: Why dosage matters. Available online at https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/childrens-health/in-depth/acetaminophen/art-20046721. Accessed January 2019

“Get Dental Pain Relief Safely: Tell Your Dentist About the Medications You are Taking.” ADA patient education brochure (released July 2017)

2016 Annual Report of the American Association of Poison Control Centers’ National Poison Data System (NPDS): 34th Annual Report Clin Toxicol (Phila). 2017 55(10):1072-1252

The Toxicology Investigators Consortium Case Registry, J Med Toxicol. 2018 Sep;14(3):182-211

PharmGKB summary: Pathways of acetaminophen metabolism at the therapeutic versus toxic doses. Pharmacogenet Genomics. 2015 25(8): 416–426

MedlinePlus Medical Encyclopedia. Acetaminophen overdose. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002598.htm. Accessed August 2010

MedlinePlus Drug Information. Acetaminopen. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a681004.html. Accessed August 2010

MayoClinic.com. Acetaminophen. Available online at http://www.mayoclinic.com/health/drug-information/DR601885. Accessed August 2010

ARUP Lab Tests. Acetaminophen. Available online at http://www.aruplab.com/guides/ug/tests/0090001.jsp. Accessed August 201

Dart, R. et. al. (© 2006). Acetaminophen Poisoning: an Evidence-Based Consensus. Guideline for Out-of-Hospital Management. Clinical Toxicology 44:1-18, 2006 [On-line information]. PDF available for download at http://www.aapcc.org/archive/FinalizedPMGdlns/APAP%20-%20final%20guideline%209.9.05.pdf.

Wu, A. (© 2006). Tietz Clinical Guide to Laboratory Tests, 4th Edition: Saunders Elsevier, St. Louis, MO. Pp 1238-1239.

Clarke, W. and Dufour, D. R., Editors (© 2006). Contemporary Practice in Clinical Chemistry: AACC Press, Washington, DC. Pp 470-471.

Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Burtis CA, Ashwood ER, Bruns DE, eds. St. Louis: Elsevier Saunders; 2006, Pp 1807, 1304-1305

Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods. 21st ed. McPherson R, Pincus M, eds. Philadelphia, PA: Saunders Elsevier: 2007, P. 316

Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS, Hauser SL, Longo DL, Jameson JL eds, (2005) Harrison’s Principles of Internal Medicine, 16th Edition, McGraw Hill, P. 1840-1841

Wu, A. and McKay, C., Editors (© 2003). Recommendations For The Use Of Laboratory Tests To Support Poisoned Patients Who Present To The Emergency Department. The National Academy of Clinical Biochemistry Laboratory Medicine Practice Guidelines, SECTION IV. Recommendations on Laboratory Assays for Other Toxicants as Causes of Poisonings: A. “Universal” acetaminophen and salicylate screening [On-line information]. Available online at http://www.aacc.org/SiteCollectionDocuments/NACB/LMPG/toxicology/emergency_lmpg.pdf#page=28. Accessed August 2010.

Pagana, K. D. & Pagana, T. J. (© 2007). Mosby’s Diagnostic and Laboratory Test Reference 8th Edition: Mosby, Inc., Saint Louis, MO. Pp 361-364, 684-685

(Sept 23 2009) Farrell S. Toxicity, Acetaminophen: Treatment and Medication. Medscape article. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/820200-treatment. Accessed August 2010

U.S. Food and Drug Administration. Press release: FDA recommends health care professionals discontinue prescribing and dispensing prescription combination drug products with more than 325 mg of acetaminophen to protect consumers. Available online at http://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm381644.htm. Released January 14, 2014. Accessed Aug 4, 2014

MedlinePlus. National Institutes of Health. Acetaminophen. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a681004.html#brand-names. Last reviewed January 1, 2014. Accessed August 3, 2014.

Mayo Clinic. Acetaminophen and children: Why dose matters. Available at http://www.mayoclinic.org/healthy-living/childrens-health/in-depth/acetaminophen/art-20046721. Last updated April 13, 2014. Accessed August 4, 2014

Susan E Farrell and Germaine L Defendi. Acetaminophen Toxicity Workup. Medscape. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/820200-workup. Updated June 24, 2014. Accessed August 4, 2014

Beauchamp G, et.al. Performance of a Multi-disciplinary Emergency Department Observation Protocol for Acetaminophen Overdose. J Med Toxicol. Sep 2013; 9(3): 235–241. Available online at http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3771000/. Accessed September 2014

(May 7, 2013) Patolia S. Acetaminophen Level. Medscape. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/2089664-overview#aw2aab6b2. Accessed September 2014

دکتر فرزاد باباخانیمشاهده نوشته ها

PHD ویروس‌شناسی پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی تهران

2 دیدگاه

  • ببخشید بچه ده ساله من یک بسته قرص استامینوفن در طول چند ساعت استفاده کرده بود،ما بردیم اورژانس و رسیدگی شد وخطر رفع شد،ولی حالا که آوردیم خونه بسیار گیج وخوابالو هست آیا لازمه دوباره مراجعه کنیم اورژانس؟

    • سلام
      قبل از هرچیزی آرزوی سلامتی کامل رو داریم برای فرزند عزیزتون
      این علایمی که فذمودین به خاطر اثرات دارو هست که هنوز به صورت کامل رفع نشده.
      حتما داروهای که مرکز درمانی برای رفع مشکل و خنثی سازی اثرات دارو بهتون دادن رو مرتب مصرف بفرمایید.
      اگر علایم همچنان رو به افزایش بود حتما دوباره به مرکز درمانی مراجعه بفرمایید.
      باتشکر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *